VUmc Cancer Center Amsterdam - diagnose en behandeling

Vertrekpunt patiënt
In de nieuwe polikliniek, VUmc Cancer Center Amsterdam - diagnose en behandeling, draait zorg straks meer dan ooit om de patiënt. De verschillende disciplines zitten dicht bij elkaar zodat het mogelijk is snel een diagnose te stellen en een behandelplan te maken. Dankzij zorgvuldig uitgestippelde zorgpaden weet de patiënt steeds precies waar hij aan toe is en ook aan zijn persoonlijk welbevinden is gedacht.

Stelt u zich eens voor. U denkt dat u kanker hebt en maakt zich grote zorgen. Dus gaat u naar het ziekenhuis voor een gesprek en een onderzoek. Om te beginnen moet er een scan gemaakt worden. Gelukkig is het niet nodig daarvoor een aparte afspraak te maken, u kunt meteen doorlopen.

Na de scan hoeft u niet weken gespannen te wachten op de uitslag; deze is na twee dagen al bekend. De arts heeft de foto's en het bloed- en weefselonderzoek al met de betrokken specialisten besproken. Hij heeft zelfs al een behandelplan opgesteld dat hij met u wil bespreken zodat de behandeling onmiddellijk kan beginnen.

Dit geschetste scenario is precies de kern van de nieuwe polikliniek van VUmc CCA. Veel mensen werken er momenteel hard aan om te zorgen dat een diagnose stellen binnen 48 uur mogelijk wordt. Als halverwege 2011 de nieuwe polikliniek in gebruik wordt genomen, zal iedere patiënt kunnen profiteren van deze snelle diagnostiek en de zorgvuldig uitgestippelde zorgpaden. Daarbij ligt het accent op behandeling en genezing, maar is er ook de nodige aandacht voor het welzijn van de patiënt. 

In de nieuwe polikliniek komen de betrokken specialisten straks samen naar de patiënt, in plaats van andersom. Sonja Zweegman: "De nieuwe aanpak werkt, patiënten weten sneller waar ze aan toe zijn."

Verkorte wachttijd
Dr. Sonja Zweegman is vanaf het begin betrokken bij de gedachtevorming over sneldiagnostiek en het inrichten van de zorgpaden. Haar eigen specialisme, hematologische oncologie, hoorde bij de eerste zorgpaden die onder handen werden genomen. De werkgroep, waarvan ook bestuurskundige Berthe van Gerven en wiskundige Ger Koole deel uitmaken, nam alle zorgprocessen zorgvuldig onder de loep en riep daarna de betrokken specialisten bij elkaar om concrete afspraken te maken. Sonja Zweegman zet deze op een rijtje: "In een academisch ziekenhuis komen veel mensen uit de regio met ernstige of zeldzame vormen van kanker die doorverwezen zijn. Bij hun eerste bezoek aan VUmc waren vaak nog niet alle gegevens beschikbaar. Dat is met de komst van de polikliniek anders.

Zodra een arts uit de regio een patiënt naar ons doorverwijst, stuurt hij meteen het weefsel dat onderzocht moet worden naar de afdeling pathologie en de foto's naar de afdeling radiologie, zodat de foto's van de patiënt voor zijn bezoek bestudeerd kunnen worden." Door te investeren in nieuwe apparatuur verloopt ook de verwerking van het weefsel een stuk sneller. Die is teruggebracht van ongeveer 48 naar zes uur, waardoor de patholoog het weefsel sneller kan beoordelen en de uitslagen al voor het eerste bezoek van de patiënt bekend zijn. Het zorgpad dat voor hematologie is ontwikkeld, vormt het stramien voor de andere specialismen. Tegen de tijd dat de nieuwe polikliniek voor diagnose en behandeling in gebruik genomen wordt, zullen dat 24 zorgpaden zijn. Sonja Zweegman: "Dat de nieuwe aanpak werkt, blijkt nu al uit de pilot: de gemiddelde wachttijd is met zeventig procent afgenomen. Zo weten patiënten sneller waar ze aan toe zijn."

Op de poli zitten de disciplines die raakvlakken hebben straks dicht bij elkaar. Doordat artsen multidisciplinair samenwerken en spreekuur houden, hoeft de patiënt niet meer van hot naar her voor zijn afspraken, maar blijft op één plek. De artsen werken bij elkaar in de buurt en zijn hierdoor beter op de hoogte van wat hun collega's doen. Daardoor kunnen ze gemakkelijker overleggen en kan de patiënt weer sneller geïnformeerd worden. Omdat in de nieuwe poli de spreekuren straks op elkaar worden afgestemd en een aantal specialisten de patiënt gelijktijdig bezoekt, hebben patiënten meerdere afspraken op een dag en hoeven zij dus niet steeds terug te komen.

Deze manier van samenwerken tussen de diverse afdelingen heeft de voorkeur van Yvette Schotsman, hoofd zorgeenheid medische oncologie. "We willen de zorg stroomlijnen. Waar vroeger bij wijze van spreken hoge muren tussen de afdelingen stonden, lopen we nu al gemakkelijker bij elkaar binnen om af te stemmen en samen te werken. Dit is beter voor de patiënt en maakt het werk voor ons aantrekkelijker."

Deze tekst verscheen in magazine Leve het leven II
Tekst Linda Huijsmans
Illustratie D/DOCK Design Development
Fotografie Mark van den Brink   

Welbevinden patiënt

Werken aan welbevinden
Natuurlijk is het fijn dat de artsen en het verplegend personeel zoveel aandacht hebben voor de patiënt, want het is belangrijk om te weten wat die patiënt zélf graag wil. Prof.dr. Henk Verheul, afdelingshoofd medische oncologie, doet daar onderzoek naar. Een van de dingen die hij te horen krijgt, is dat mensen zich overvallen voelen als ze voor het eerst het grote gebouw binnen stappen. Ze zijn al gestrest, voelen zich verloren en weten niet direct waar ze naartoe moeten. "Dus denken we erover om hen voor de eerste afspraak alvast een plattegrond met routebeschrijving te sturen. En willen we bijvoorbeeld een website maken waar bezoekers alvast een virtuele rondwandeling kunnen maken en zo al een beetje bekend kunnen worden met de polikliniek", zegt Verheul. "Als dat ook maar een beetje van de stress wegneemt, is dat al winst." Een ander aandachtspunt is het moment waarop de behandeling achter de rug is. Mensen zijn vaak gericht op de behandeling zelf, maar als die succesvol verloopt, kan er daarna een zwart gat ontstaan: hoe nu verder? Henk Verheul: "Daar gaan we patiënten beter over voorlichten en in begeleiden. Wij willen dat gedoseerd doen. Bijvoorbeeld door een map te maken waarin we elke keer informatie toevoegen die op dat moment relevant is voor de patiënt."

Fysiek en psychisch sterk
Alles in de polikliniek draait dus om de behandeling van de ziekte en het welzijn van de patiënt. Daarvoor is er naast artsen en verplegend personeel een groot aantal andere professionals beschikbaar, zoals voedingsdeskundigen, fysiotherapeuten en psychologen. Zij bekommeren zich om de fysieke conditie van de patiënt, zijn beschikbaar voor psychische ondersteuning en geven tips rond lichaamsverzorging. Alles vanuit het idee dat wie zich goed voelt, zich zelfstandiger en volwaardiger blijft voelen. Yvette Schotsman werkt nu al aan het integreren van de huidige poli's zodat iedereen straks, als de verhuizing eraan komt, al bekend is met de nieuwe manier van werken. Wat haar betreft is er namelijk nog één belangrijk ingrediënt om optimaal te kunnen zorgen voor het welzijn van de patiënt, en dat is een prettige omgeving. "Als we straks zijn verhuisd, wordt het werken hier echt inspirerend", zegt Schotsman. "De zorg verloopt soepeler, de samenwerking is beter en dan werken we ook nog eens in een nieuwe, lichte ruimte die groot is en helder is ingericht."

Meer dan de zorg voor de ziekte zelf
Het leven van kankerpatiënten komt door de ziekte en de behandeling helemaal op zijn kop te staan. Natuurlijk is er aandacht voor de medische kant van de ziekte, maar er speelt nog zoveel meer. Om daar inzicht in te krijgen is er OncoQuest, een vragenlijst die informeert naar gevoelens van angst, depressiviteit, schaamte en andere emoties waarover mensen niet gemakkelijk praten. De patiënt vult de vragenlijst digitaal in voor het bezoek aan de arts. De arts krijgt de antwoorden en kan direct zien bij welke onderwerpen hij even moet doorvragen. Dat hoeft niet direct de ziekte zelf te zijn, maar kan bijvoorbeeld ook iets als het uiterlijk zijn. Mensen met kanker hebben vaak last van haaruitval of afbrokkelende nagels en kunnen daarmee worstelen. De arts kan fysiotherapie voorschrijven of adviseren dat er er af en toe een schoonheidsspecialiste langskomt die advies op maat geeft. Patiënten die thuis verblijven kunnen deelnemen aan de workshop 'Goed verzorgd, beter gevoel'. Een paar uurtjes waarin even niet de ziekte centraal staat, maar waarin het draait om je plezierig voelen en aandacht besteden aan je uiterlijk. Wie behoefte heeft aan meer kennis over zijn ziekte kan informatie opzoeken, eventueel met hulp in de informatielounge.
In deze laagdrempelige, huiskamerachtige ruimte is iedereen welkom.
Een prettige, huiselijke omgeving draagt bij aan het welbevinden van patiënten en hun naasten.

Deze tekst verscheen in magazine Leve het leven II
Tekst Linda Huijsmans
Illustratie D/DOCK Design Development
Fotografie Mark van den Brink  

Een lot uit de loterij 

Zonder geld gebeurt er niets. De nieuwe polikliniek voor diagnose en behandeling wordt bijna geheel gefinancierd met geld van een groot publiek. Het idee kwam van een aantal bestuursleden van de Stichting Translational Research - nu stichting VUmc CCA - onder wie Janneke Dreesmann. "Nadat mijn vader was overleden aan kanker, wilde ik VUmc CCA heel graag helpen bij het werven van fondsen."
Het doel van de stichting was een flink bedrag op te halen, zodat het onderzoek naar en de behandeling van kanker voor jaren gecontinueerd kon worden. Om zoveel mogelijk mensen te bereiken, benaderde Janneke Dreesmann samen met Ivo Niehe de Sponsor Bingo Loterij, die meteen warmliep voor het idee. Op 1 juli 2007 presenteerden Mies Bouwman en Ivo Niehe De Grootste Bingo Ooit. Grote winkelketens als Albert Heijn, Blokker, V&D en de Bijenkorf verspreidden flyers onder hun klanten waarin ze hen opriepen om loten te kopen. De opbrengst was exclusief bestemd voor de bouw van de poli sneldiagnostiek. Het werd het grootste succes van de Sponsor Bingo Loterij ooit. Er werden maar liefst 180.000 loten verkocht, goed voor een opbrengst van bijna elf miljoen euro. Daarmee kon de bouw van de poli sneldiagnostiek beginnen. Een jaar later zorgde een herhaalde oproep van Mies Bouwman voor een nieuwe hausse van 40.000 loten.








In het najaar van 2010, drie jaar na De Grootste Bingo Ooit, spelen nog steeds ruim 75.000 mensen mee voor de nieuwe polikliniek en dat is ontzettend veel, zegt Maarten Hogenhuis, marketingmanager bij de Sponsor Bingo Loterij. "Wie meespeelt bij de Sponsor Bingo Loterij kan zijn geld 'oormerken'. Dat betekent dat de helft van de lotprijs naar een zelfgekozen doel gaat. Het verval  onder spelers die ervoor kiezen om mee te spelen voor VUmc CCA is veel lager dan gemiddeld. Dat zegt wel iets over hoe dit onderwerp mensen bezighoudt. Een op de drie Nederlanders krijgt ooit met kanker te maken en meespelen is een goede manier om je steentje bij te dragen."
Begin 2011 zal er opnieuw een grote landelijke actie plaatsvinden waarbij Albert Heijn en verpakkingsspecialist Vezet Groente & Gemak het goede doel weer onder de aandacht willen brengen.
Janneke Dreesmann is onder de indruk van de bedragen die binnenkomen. "Tussen juli 2007 en september 2010 is er 15,3 miljoen euro opgehaald. We verwachten ons doel van ruim 20 miljoen te bereiken. Dat is natuurlijk fantastisch voor de snelle diagnose en behandeling van en het onderzoek naar kanker in Amsterdam. Vele Nederlanders hebben dit samen mogelijk gemaakt en vele patiënten zullen hier gebruik van kunnen maken."

NB; per januari 2011 is de Vriendenloterij gestart; voorheen de Sponsor Bingo Loterij.

Brightsite VUmc - De kracht van de omgeving

We voelen ons prettiger in een omgeving waarin we welkom zijn en geborgenheid ervaren. Dat geldt zeker in een ziekenhuis, waar ziek zijn, druk en spanning tot het dagelijks leven horen. Daarom besteedt VUmc, behalve aan de kwaliteit van de medische zorg, bijzondere aandacht aan de ruimtelijke omgeving.












De omgeving heeft betekenis, kan de gemoedstoestand van mensen beïnvloeden en kan zelfs een helende werking hebben op iemand die ziek is. Brightsite VUmc is gebaseerd op dat idee van de 'healing environment' en vormt de perfecte balans tussen de speerpunten van VUmc: cure (genezing), care (verzorging) en comfort (welbevinden).
Omdat het leven gekoesterd moet worden, juist als het onder druk staat. Wetenschappelijk onderzoek heeft uitgewezen dat de inrichting van de omgeving waarin we verblijven effect heeft op de mate waarin we bijvoorbeeld spanning en stress ervaren. Door bewust om te gaan met lichtval, kleurschakeringen en vormen, beïnvloedt de omgeving binnen het ziekenhuis het welbevinden van mensen op een positieve manier. Niet alleen het welzijn en welbevinden van patiënten en hun familie, maar ook dat van de mensen die er werken.

"Brightsite past precies bij VUmc"
Het idee voor Brightsite is geboren in de zomer van 2009, vertelt Fokke Rakers, directeur huisvesting VUmc. "Op verschillende locaties binnen het ziekenhuis is het concept Brightsite VUmc al geheel of gedeeltelijk gerealiseerd." Brightsite heeft niet de pretentie dat het patiënten 'beter maakt'. "Vooropstaat altijd de kwaliteit van de zorg die VUmc aan haar patiënten verleent", zegt Rakers. "De manier waarop patiënten worden bejegend, heeft een grotere invloed op hun welbevinden dan de inrichting van een afdeling. Maar de omgeving heeft wel degelijk haar weerslag op de 'beleving'. Die positieve werking proberen we met het Brightsite-concept optimaal te benutten."
Daarbij gaat het niet alleen om specifieke keuzes in kleuren en verlichting, maar ook om de functionele inrichting van ruimtes en om bewegingsvrijheid voor patiënten en medewerkers. Zo komen er verschillende units voor onderzoek en dagbehandeling en aparte ruimtes waar patiënten zich even kunnen terugtrekken om bijvoorbeeld te werken of samen met een familielid ongestoord te wachten. Rakers: "We willen onze bezoekers namelijk zoveel mogelijk ruimte en zelfstandigheid geven, zodat ze niet zo gebonden zijn aan de wachtkamer." De ruimtes voor medewerkers in het dagcentrum worden dynamischer. Er komen geen kantoren, maar open werkplekken en overlegruimtes. Voor de ontspanning tussendoor is er een plek met een leestafel en koffie en thee. Daarnaast is er veel aandacht voor ICT, zo zijn alle verbindingen draadloos en is er volop de mogelijkheid voor videoconferencing. Vanaf 2009 is bureau D/Dock Design Development mede bij de praktische uitvoering van het concept betrokken. "Wij zien Brightsite als een filosofie die bij de gebruiker direct herkenning moet oproepen", zegt Wouter Fris, managing director van D/Dock. "Dat doen we door in elke Brightsite een emotionele laag aan te brengen. Zo kan een wachtkamer, louter door het gebruik van licht en kleuren, positieve gevoelens als kalmte en vertrouwen genereren."

Evenwicht
Brightsite heeft geen vastomlijnd karakter. Dat prikkelt VUmc om steeds weer te zoeken naar nieuwe toepassingen, zoals bijvoorbeeld een zorgtuin in het hart van het VUmc-complex. "Een tuin is bij uitstek een plek waar mensen zich kunnen ontspannen, de buitenlucht kunnen inademen en het zonlicht kunnen ervaren", zegt Rakers. Inmiddels zijn op verschillende  locaties Brightsites gerealiseerd, zoals Kinderstad, het dagchirurgisch centrum en het bedrijfsrestaurant.
Het geheel heeft ook iets huiselijks gekregen. En dat is voor iemand die veel tijd in het ziekenhuis moet doorbrengen, zoals ik, belangrijk. Wat mij betreft mag vooral dat huiselijke karakter nog wel meer benadrukt worden."

“VUmc heeft iets huiselijks gekregen”
Nierpatiënt Rob Kok heeft Brightsite in de praktijk ervaren. “Vanwege mijn nierproblemen kom ik al sinds de jaren zeventig regelmatig in VUmc. Vooral de laatste jaren is er veel veranderd. Niet alleen zijn de voorzieningen uitgebreid, maar het ziekenhuis  ziet er nu ook heel anders uit. Vooral bij de dagopname is het mooi geworden. De wanden maken door het groen en de bladeren een heel lichte en prettige indruk. De wachtkamer is gescheiden van de gang en dat geeft meer een gevoel van privacy. Het geheel heeft ook iets huiselijks gekregen. En dat is voor iemand die veel tijd in het ziekenhuis moet doorbrengen, zoals ik, belangrijk. Wat mij betreft mag vooral dat huiselijke karakter nog wel meer benadrukt worden.”

Deze tekst verscheen in magazine Leve het leven II
Tekst Linda Huijsmans