Artsen en onderzoekers van VUmc Cancer Center Amsterdam (CCA) werken nauw samen om nieuwe methoden te ontwikkelen die kanker vroeg kunnen opsporen. Want: hoe vroeger je kanker ontdekt en behandelt, des te beter de prognose voor de patiënt. Dat geldt zeker voor longkanker.
Op die vroege opsporing richt moleculair bioloog Dr. Daniëlle Heideman zich in haar onderzoek. "Als bij een patiënt longkanker wordt ontdekt, is de ziekte in driekwart van de gevallen al in een vergevorderd stadium en niet of moeilijk te behandelen. Wij zoeken naar de voorlopers van longkanker, zodat je met een vroegtijdige behandeling daarvan de ziekte zelfs kunt voorkomen."
Inmiddels werken artsen al met geavanceerde apparaten om deze voorlopers te kunnen ontdekken bij personen met een hoog risico op longkanker. Eén van die apparaten is een autofluorescentiebronchoscoop: een kijkertje dat via de keel de luchtwegen ingaat en waarmee afwijkende plekken in de longen zichtbaar worden en biopten, ofwel kleine stukjes longweefsel, zijn af te nemen voor verder onderzoek.
Gerust gevoel
"Een prachtig apparaat", zegt Heideman, "maar het brengt ook een nieuwe uitdaging met zich mee. Het apparaat is zo gevoelig dat de artsen heel veel afwijkingen in de luchtwegen van risicopersonen vinden. Maar niet elke afwijking wordt daadwerkelijk kanker. Wat doe je dan als arts? Als je alle afwijkingen aanpakt, behandel je waarschijnlijk te veel en dat is niet altijd goed. Doe je niets en wacht je af, dan voel je je ook niet helemaal gerust. Een arts zal in elk geval deze patiënten vaker willen zien, terwijl dat vermoedelijk niet voor iedereen noodzakelijk is.
Het zou dus mooi zijn als we een laboratoriumtest kunnen ontwikkelen waarmee we op DNA-niveau kunnen onderscheiden welke afwijkingen in de luchtwegen onschuldig zijn en welke zich juist wel tot longkanker zullen ontwikkelen. De patiënten met afwijkingen uit de eerste groep kun je dan met een gerust hart minder vaak terug laten komen, de tweede groep kun je meteen en heel lokaal - van uitzaaiingen is dan vaak nog geen sprake - gaan behandelen met veelal een goede prognose voor de patiënt tot gevolg."
Hoopvol
De eerste onderzoeken die in deze richting worden gedaan op de afdeling pathologie in samenwerking met de afdeling longziekten van VUmc zien er zeer hoopvol uit. Het project is overigens mogelijk gemaakt door een subsidie van KWF Kankerbestrijding. Heideman: "Zo'n biopt is zo klein als een speldenprikje, we snijden dat in plakjes en halen er DNA uit. Het DNA beoordelen we vervolgens met behulp van een geavanceerde DNA chip technologie. Afwijkingen die zich tot kanker zullen ontwikkelen, menen we nu te kunnen herkennen op basis van een ander DNA profiel. Dat is heel mooi. Je kunt je voorstellen dat dat heel specialistisch werk is, en veel expertise, tijd en geld kost. Vandaar het belang van verder onderzoek om op basis van de huidige resultaten een diagnostische test te ontwikkelen, die houvast biedt en eenvoudig is toe te passen in de praktijk." Dat een dergelijke test als geroepen komt, blijkt ook uit de harde cijfers over longkanker. Elk jaar komen er ruim 10.000 nieuwe patiënten bij, een aantal dat nog steeds groeit, en per jaar sterven er bijna evenveel mensen aan longkanker. De ziekte blijkt bovendien steeds vaker voor te komen bij mensen die een rookvrij leven hebben geleid. Zaak dus om goed wetenschappelijk onderzoek naar deze ziekte te doen.
Wanneer u meer wilt weten of een bijdrage wil doen aan de realisatie van de diagnostische test kijk dan op www.VUmc.nl/cca . VUmc Fonds Rekeningnummer 4818 o.v.v. longkanker VUmc CCA.