Inleiding

De ziekte van Von Hippel-Lindau (VHL) is een autosomaal dominant erfelijke aandoening, veroorzaakt door kiembaanmutaties in het VHL-tumorsuppressor-gen, gekenmerkt door benigne en maligne tumoren en cysteuze afwijkingen, met name haemangioblastomen van cerebellum en retina, feochromocytoom en niercelkanker.

Klinische verschijnselen

De diagnose VHL kan klinisch worden gesteld bij:

1) twee of meer haemangioblastomen of een haemangioblastoom & een andere typische VHL-tumor,

2) een typische VHL tumor bij een patiënt uit een familie met VHL.

Typische VHL-tumoren zijn haemangioblastomen van cerebellum, ruggenmerg en retina, feochromocytoom en niercelkanker.

Het voorkomen van tumoren van de saccus endolymfaticus en multipele pancreascysten dragen bij aan verdenking op VHL. Daarentegen zijn epididymiscysten en niercysten weinig verdacht voor VHL, aangezien deze afwijkingen vaak in de algemene bevolking voorkomen (Hes et al., 2003, Lonser et al., 2003)

In onderstaande twee Tabellen staan overzichten van tumortypen bij VHL, leeftijden van optreden, frequenties van voorkomen, en klinische verschijnselen.

Ziekte van Von Hippel-Lindau: klinische verschijnselen, leeftijd van diagnose, frequentie van voorkomen (naar Lonser et al., 2003)
Klinische verschijnselen	Leeftijd van optreden (jr)		Frequentie van voorkomen (%)
Klinische verschijnselen	Gemiddeld	Spreiding	Frequentie van voorkomen (%)
Retina haemangioblastoom	25 jaar	1-67 jr	25-60%
Cerebellair haemangioblastoom	33 jaar	9-78 jr	44-72%
Spinaal haemangioblastoom	33 jaar	12-66 jr	13-50%
Saccus endolymphaticus tumor	22 jaar	12-50 jr	10%
Feochromocytoom	30 jaar	5-58 jr	10-20%
Pancreascysten, pancreastumor	36 jaar	5-70 jr	35-70%
Niercelkanker, niercysten	39 jaar	16-67 jr	25-60%
Epididymis cystadenoom	Onbekend	Onbekend	26-60%

Ziekte van Von Hippel-Lindau: beschrijving van klinische verschijnselen (naar Lonser et al., 2003)
Tumortype	Klinische verschijnselen
Retina haemangioblastoom	Visusstoornis, retinaloslating, glaucoom
Cerebellair haemangioblastoom	Ataxie, dysmetrie, hoofdpijn, diplopie, vertigo, emesis
Spinaal haemangioblastoom	Hypaesthesie, spierslapte, ataxie, hyperreflexie, pijn, incontinentie
Saccus endolymphaticus tumor	Gehoorsstoornis, oorsuizen, evenwichtsstoornis
Feochromocytoom	Hypertensie, hartkloppingen, tachycardie, hoofdpijn
Pancreascysten, pancreastumor	Cysten als regel asymptomatisch
Niercelkanker, niercysten	Haematurie, pijn in de flank, massa in de flank
Epididymis cystadenoom	Als regel asymptomatisch

Overerving, DNA-diagnostiek

Het overervingspatroon van VHL is autosomaal dominant. Het VHL-gen is gelegen op chromosoom 3p. In meer dan 95% van de families met VHL wordt een pathogene VHL-mutatie gevonden. Er zijn genotype-fenotype correlaties gevonden. Het niet vinden van een VHL-mutatie bij een patiënt met kenmerken van het ziektebeeld kan berusten op mozaicisme.

Periodiek screenend onderzoek

De in de literatuur aanbevolen programma’s voor periodiek onderzoek tonen onderling enkele verschillen. Een voorbeeld is hieronder weergegeven.

Protocol voor periodiek klinisch onderzoek van patienten met de ziekte van Von Hippel-Lindau (naar Lonser et al., 2003)
Start leeftijd	Onderzoek	Frequentie
Zuigelingenleeftijd	Oogheelkundig onderzoek	Jaarlijks
2 jaar	Bloedonderzoek Urine-onderzoek	Jaarlijks
8 jaar	Echo buik	Jaarlijks
11 jaar	MRI cerebellum, myelum	Jaarlijks
18 jaar	CT abdomen	Jaarlijks
Bij klachten	CT abdomen CT en MRI binnenoor, audiografie

Wij volgen het schema voor periodiek onderzoek weergegeven in onderstaande Tabel als aanleg voor VHL is vastgesteld.

Indien de diagnose VHL niet vaststaat kunnen de onderzoekingen eenmaal worden verricht ten behoeve van de klinische diagnostiek.

Protocol voor periodiek klinisch onderzoek van patienten met de ziekte van Von Hippel-Lindau (naar Hes & van der Luijt, 2000)
Start leeftijd	Onderzoek	Frequentie
5 jaar	Oogheelkundig onderzoek	Jaarlijks
10 jaar	Anamnese en lichamelijk onderzoek Bloed- en urine-onderzoek Echo bovenbuik	Jaarlijks
15 jaar	MRI cerebellum, myelum (& bovenbuik)	Tweejaarlijks
Bij klachten	MRI bovenbuik MRI binnenoor, audiografie Neurologisch onderzoek

Bij geïsoleerd optreden van bepaalde klinische verschijnselen dient de ziekte van Von Hippel-Lindau in de differentiaal-diagnose te worden overwogen. Zo is VHL-mutatiediagnostiek aangewezen bij haemangioblastoom < 50 jaar (Hes et al., 2000) en bij feochromocytoom < 50 jaar (zie bij feochromocytoom).

Referenties

Hes, F.J., McKee, S., Taphoorn, M.J.B. et al. Cryptic von Hippel-Lindau disease: germline mutations in patients with haemangioblastoma only. J. Med. Genet. 2000; 37: 939-943

Hes, F.J., van der Luijt, R.B. De ziekte van Von Hippel-Lindau: protocol voor diagnostiek en periodiek onderzoek. Ned. Tijdschr. Geneeskd. 2000; 144: 505-509

Hes, F.J., Höppener, J.W.M., Lips, C.J.M. Phaeochromocytoma in Von Hippel-Lindau disease. J. Clin. Endocrinol. Metab. 2003; 88: 969-974

Lonser, R.R., Glenn, G.M., Walther, M. et al. Von Hippel-Lindau disease. Lancet 2003; 361: 2059-2067

Controleer de volgende meldingen:
stuur door	x

naam ontvanger *	e-mail ontvanger *

naam afzender *	e-mail afzender *

opmerkingen
stuur mij een kopie van dit bericht	verstuur

Zoeken

Ziekte van Von Hippel-Lindau (VHL)

Inleiding

Klinische verschijnselen

Overerving, DNA-diagnostiek

Periodiek screenend onderzoek

Referenties

Laatste update: juli 2007

stuur door

Controleer de volgende meldingen: