Het uitvoeren van klinische wetenschappelijk onderzoek is onderhevig aan wet en regelgeving waarbij door de Nederlandse wetgever complexere eisen worden gesteld aan onderzoekers. Daarnaast zijn in de UMC's maar ook vanuit de perifere ziekenhuizen steeds meer disciplines betrokken bij de uitvoering van mensgebonden onderzoek. Hierdoor wordt van u als klinisch onderzoeker niet alleen verwacht dat u expert bent op het gebied van het onderzoek, maar ook dat u alles weet over de meest recente wet en regelgeving, de internationale richtlijnen, en over de wijze waarop er afspraken gemaakt moeten worden met belangrijke stakeholders, waaronder medische centra, ondersteunende afdelingen en de farmaceutische industrie, om het onderzoek uit te voeren. Tenslotte is het adequaat rapporteren van onderzoek, liefst in de vorm van een artikel dat wordt gepubliceerd in een 'high impact journal', van groot belang om te voldoen aan de maatschappelijke verplichting, het verspreiden en hiermee delen van nieuwe medische kennis, te voldoen. En ook om het werven van fondsen voor nieuw onderzoek mogelijk te maken.
Om te voldoen aan de meest recente eisen om wetenschappelijk onderzoek in Nederland te mogen uitvoeren is er in elke UMC in Nederland een Basiscursus Organisatie Klinisch wetenschappelijk onderzoek (BROK cursus ) ontwikkeld. De eindtermen voor de cursus maken deel uit van een integraal programma dat landelijk is vastgesteld en de cursus wordt afgesloten met een landelijk examen. Bij het succesvol afsluiten van deze en het daarbij behorend examen geeft de onderzoeker recht op een BROK certificaat. Voor klinisch onderzoekers is het volgen van de BROK cursus verplicht om mensgebonden onderzoek te mogen uitvoeren. Daarnaast is het in VUmc ook voor onderzoeksondersteunend personeel van belang dat zij op de hoogte zijn van hun taakgebied , hun rol en verantwoordelijkheid, gedurende het onderzoek. En op de hoogte zijn van alle meest recente wet en regelgeving, kennis en kunde om hetgeen dat van toepassing is in de praktijk juist te implementeren.
In VUmc wordt er naast het regulier opleidingsprogramma tevens een specifiek scholingsprogramma voor het aandachtsgebied "klinisch wetenschappelijk onderzoek" geboden.
- Junior Onderzoekers: De landelijke BROK cursus 4 daagse cursus
- AIOS: Good Clinical Practice; Algemene introductiecursus mensgebonden onderzoek 2 daagse cursus
- Onderzoeksondersteunend personeel en M3 studenten: Good Clinical Practice; Algemene introductiecursus mensgebonden onderzoek 2 daagse cursus
- Senior onderzoekers : De Masterclass/Senior cursus 1 daagse cursus
Alle cursussen worden afgesloten met een examen dat in aansluiting op de cursus wordt afgenomen. Dit examen duurt additioneel 2 uur en wordt in een extra dagdeel ingepland.
Afhankelijk van je rol binnen het onderzoek dat wordt uitgevoerd, ben je verplicht deel te nemen aan 1 van de bovenstaande cursussen.
Drs. J.M. Benit-Deekman VUmc
4-daagse Basiscursus Regelgeving en Organisatie Klinisch onderzoekers (BROK) cursus
Doelgroep
Deze BROK cursus is bedoeld voor alle klinisch (arts-)onderzoekers die mensgebonden onderzoek uitvoeren. De cursus richt zich primair op onderzoekers die nog aan het begin staan van hun onderzoekscarrière (de junior onderzoekers) en is voor hen verplicht gesteld. De cursus is niet bedoeld voor onderzoeksassistenten, onderzoeksverpleegkundigen of researchcoördinatoren.
* De cursus wordt afgesloten met het BROK examen dat op dag 5 wordt afgenomen.
Opzet programma 4-daagse BROK cursus
Tijdens de 4-daagse BROK cursus komen de volgende aspecten van mensgebonden onderzoek aan bod:
METC
- De goedkeuring/beoordelingsprocedure van de Medisch Etische Toestsingscommissie (METC) .
- Waaraan een aanvraag bij de Centrale wetenschapsomissie en CCMO moet voldoen
- Definitie en Rapportage van bijwerkingen
- Rapportage Onderzoek in het algemeen
Juridische Zaken
- De Juridisch aspecten betrokken bij Klinisch Wetenschappelijk Onderzoek , landelijk en in VUmc. Patenten, contracten en valorisatie
- Verzekering van mensgebonden onderzoek.
Onderzoek met Wils Onbekwamen
- Geneesmiddelen onderzoek bij wilsonbekwame en minderjarige patiënten.
- Informed consent procedure
Kwaliteitseisen in het VUmc
- Kwaliteitseisen volgens Niaz en GXP
- Wat is kwaliteitszorg en kwaliteitscontrole
- Wat wordt bedoeld met kwaliteitsborging
- Inzicht in procesfasen van klinisch onderzoek in VUmc.
- Kritische succesfactoren en indicatoren betrokken zijn bij de uitvoer van klinisch onderzoek.
Apotheek
- Apotheek en geneesmiddelen onderzoek versus onderzoek met geneesmiddelen
- Klinische Farmacie: bereiding en etikettering; gebruik van experimentele geneesmiddelen, kwaliteitscontroles (bepalingen en vergunningen bij de bereiding en levering van geneesmiddelen); kosten
- Investigator Brochure en Investigational Medical Product Dossier
De onderzoeksinstituten
- De onderzoeksinstituten betrokken bij klinisch onderzoek binnen het VUmc
Laboratoria in het VUmc
- Laboratoria en auditing.
- Genetisch onderzoek en gebruik lichaamseigen materialen
- Laboratoria: veel voorkomende problemen in communicatie tussen kliniek en laboratorium; verzending van materialen; kwaliteitssysteem van laboratoria;
Afdeling Radiologie en Klinisch wetenschappelijk onderzoek
- Radiologie: op welke wijze de medewerking van de afdeling radiologie moet worden aangevraagd en de procedures die binnen de afdeling radiologie worden gevolgd bij de uitvoer van onderzoek. Anonimiseren van gegevens.
Data management
- Het ontwerpen van brondocumenten en CRF's Investigator Innitiated onderzoek
- Verantwoordelijkheden van de sponsor, de diverse leden van de onderzoeksstaf(hoofdonderzoeker,junioronderzoeker, onderzoeksverpleegkundige, datamanager), en de trialmonitor
- Het bouwen van een database
- Invoer data gegevens en controles
- Rapportage van onderzoek
Ethiek
- Onderwerpen die vallen onder pragmatisch en dogmatisch denken en handelen.
Statistiek en epidemiologie
- Recapitulatie methodologie: statistiek, trial design, randomisatie en blindering; kosteneffectiviteitanalyse en farmaco-economie, Onderzoeksvraagstelling:
1. Vraagstelling: Aantal, ordening, scherpte.
2. Vergelijkend onderzoek : contrast, controle, inclusie.
3. Metingen : soorten, schalen, variabiliteit.
4. Statistiek : methode en interpretatie
5. Aantal proefpersonen.
6. Interim-analyse? Tussentijds stoppen?
7. Extramuraal (geneesmiddelen) onderzoek.
Projectmanagement
- Introductie in projectmanagement en trial organisatie
- Budgettering en onderzoeksfinanciering
- De mogelijke ondersteuning door de afdeling projectmanagement binnen de divisies in bovengenoemde aspecten.
Wetenschappelijk Integriteit
- De nationale en internationale afspraken en richtlijnen over wetenschappelijke integriteit
- researchcodes
Eindtermen en leerdoelen:
De eindtermen en leerdoelen van de deelnemers aan het scholingsprogramma klinische research zijn zoveel mogelijk afgestemd op de landelijke eindtermen die inzicht geven in het juist uitvoeren en organisatie van kwalitatief hoogstaand klinisch wetenschappelijk onderzoek op het gebied van de meest recente wetten en regelgeving en kwaliteitseisen. Na het volgen van de cursus is de cursist op de hoogte van:
Eindtermen en leerdoelen onderzoekers:
Na het volbrengen van het examen heeft de onderzoeker kennis over de volgende onderwerpen.
I. Good clinical practice
- hoofdzaken Nederlandse wetgeving en achterliggende conventies
- hoofdzaken Internationale richtlijnen
- voorlichting aan patiënten, rekrutering, lichaamsmateriaal
- posities &verantwoordelijkheden van de onderzoeker, de sponsor, e.a.
II. Projectorganisatie
- Protocol
- CRF
- Datamanagement
- Randomisatie
- SAE's en SUSARS
- DSMB
- Mono- versus multicenter onderzoek
- Onderzoeksbudgettering en financiering
- METC/CCMO indiening
- EudraCT
- Verzekering
- Medical writing
- Archivering
III. Juridische zaken
- Contracten
- Octrooien
- Publicatieovereenkomst
- Intellectueel eigendom
- Openbaarheid, trialregister
IV. Kwaliteitsbewaking
- SOP's
- Monitoring
- Auditing
V. Apotheek
- GMP in grote lijnen
- Regelgeving (EMEA, FDA, CBG etc)
- Fasen van geneesmiddel onderzoek
- Farmacokinetiek
- IMPD en IB
- Bereiding en etikettering
VI. Laboratorium
- GLP in grote lijnen
- Kwaliteitscontroles en certificering
- Handling en verzending materiaal
- Code goed gebruik code goed gedrag
VII. Professionaliteit
- Wetenschappelijke Integriteit
- Methodologie
- Persoonlijke ontwikkeling/professioneel gedrag
- Onderzoekers weten aan welke eisen een goede organisatie van klinisch wetenschappelijk onderzoek moet voldoen.
- Juist handelen volgens wet en regelgeving
- Juist handelen bij het organiseren van (Multi-center)onderzoek
- Begrijpt de eisen voor het juist omgaan met patiënten en patiëntgegevens onderhevig aan klinisch wetenschaplelijk onderzoek
- Legt de relatie tussen uitvoer van klinisch wetenschappelijk onderzoek en veiligheid van patiënten en begrijpt de eisen voor het bewaken van patiëntveiligheid tijdens klinische studies.
- Kent de landelijke vereisten voor het juist uitvoeren van klinisch wetenschappelijk onderzoek volgens de nationale en internationale wet en regelgeving, Good Clinical Practice, Good Manufactoring Practice, good laboratory praktisch, NIAZ, internationale richtlijnen.
- Is op de hoogte van de normen voor wetenschappelijke integriteit en de researchcode VUmc
Toetsing
De 4daagse BROK wordt afgesloten met het landelijk BROK Examen.
1-daagse Masterclass/Senior cursus
Doelgroep
Deze Masterclass/Senior cursus is bedoeld voor senior onderzoekers. Onder deze doelgroep vallen die onderzoekers die
aantoonbare en relevante ervaring hebben met de uitvoer van
Multi-center mensgebonden klinisch wetenschappelijk onderzoek.
* De cursus wordt afgesloten met een examen dat op dag 2 wordt afgenomen.
Opzet programma 1-daagse Masterclass/Senior cursus:
In deze verkorte cursus worden de onderwerpen uit de 4-daagse BROK cursus in gecomprimeerde vorm aangeboden. Deze cursus is alleen toegankelijk voor Senior Onderzoekers:
Belangrijkste aspecten:
- Regelgeving mensgebonden onderzoek ( waaronder WMO,WGBO,WBP, ICH/GCP) & de Nederlandse wetgeving en aanpalende internationale wetten en richtlijnen overkoepelend aan de uitvoer van wetenschappelijk onderzoek.
- Goedkeuringstraject METC(Medisch EthischeToetsings Commissie) en/of CCMO/bevoegde instanties.
- Taken en bevoegdheden participerende instellingen en instanties.
- Organisatie Multi Center onderzoek.
- Veiligheid van data en gegevens
- Ongewenste voorvallen tijdens onderzoek
- Rollen en organisatie van wetenschappelijk personeel
- Documentatie, rapportage, veiligheid, kwaliteit en toezicht, archiveren.
Toetsing
De Masterclass wordt afgesloten met het landelijk examen.
Docenten
Professor H. Pieterse
De heer K. Kenter
2-daagse GCP Algemene introductiecursus mensgebonden onderzoek.
Praktijkgerichte cursus regelgeving en organisatie klinisch onderzoek
Doelgroep
Deze cursus Good Clinical Practice ; Algemene introductiecursus mensgebonden onderzoek is opgezet voor AIOS, onderzoeksassistenten, nurse practitioners en researchverpleegkundigen.
* De cursus wordt afgesloten met een examen dat op dag 3 wordt afgenomen.
* De cursus is toegankelijk voor 3de jaars M3 studenten.
Opzet programma 2-daagse GCP; Algemene introductiecursus mensgebonden onderzoek
Belangrijkste aspecten zijn:
- Regelgeving mensgebonden onderzoek (ICH/GCP) & de Nederlandse wetgeving
- Uitvoeren van administratieve taken binnen de verschillende fases van het onderzoek
- Participeren in Fase I, II, III en IV onderzoek
- In- & exclusieprocedures
- Kwaliteitszorg:
1. Monitoring: Bewaken voortgang klinisch onderzoek door data monitoring en safety monitoring.
2. Praktijk melden SAE's, SUSARS.
3. Audits: Quality Assurance en Quality control, audit procedures en reportage.
- Patiëntenzorg, nazorg. Wat doe je na een AE.
- Goedkeuring METC(Medisch EthischeToetsings Commissie), DSMB,TOL
- Visites tijdens het onderzoek en opvolging van gemaakte afspraken
- Opstellen van vragenlijsten
- Voorbereiding en begeleiding van monitor visites tijdens de uitvoering
- Data management, Archivering van brondocumenten na de afsluiting van een onderzoek
- Administratieve taken tijdens voorbereiding, uitvoering en afsluiting
- Metingen uitvoeren m.b.t. een bepaalde trial
Eindtermen onderzoeksondersteunend personeel en AIOS:
- Verbeterd inzicht in het eigen taakgebied binnen de klinische research
- Verbeterde praktijkgerichte kennis voor het ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek in VUmc
- Juist handelen volgens wet en regelgeving binnen deelverantwoordelijkheid uitvoer klinisch wetenschappelijk onderzoek.
- Weet hoe data en safety monitoring moet worden uitgevoerd.
- Juist handelen bij het organiseren van (Multi-center)onderzoek
- Begrijpt de eisen voor het juist omgaan met patiënten en patiëntgegevens onderhevig aan klinisch wetenschaplelijk onderzoek
- Legt de relatie tussen uitvoer van klinisch wetenschappelijk onderzoek en veiligheid van patiënten en begrijpt de eisen voor het bewaken van patiëntveiligheid tijdens klinische studies.
- Weet hoe een auditplan wordt opgesteld
- Heeft inzicht in audit procedures
- Kent de eisen voor een juiste auditrapportage
- Kent de landelijke vereisten voor het juist uitvoeren van klinisch wetenschappelijk onderzoek volgens de nationale en internationale wet en regelgeving, Good Clinical Practice, Good Manufactoring Practice, good laboratory praktisch, NIAZ, internationale richtlijnen.
- Is op de hoogte van de normen voor wetenschappelijke integriteit en de researchcode VUmc
- De cursus biedt een goede voorbereiding op de verplichte 4 daagse BROK cursus voor junior onderzoekers.
Toetsing
De Praktijkgerichte cursus regelgeving en organisatie klinisch onderzoek wordt afgesloten met een landelijk examen.
Docenten
J. Besteman, Hematologie, VUmc
Dhr. M. Kenter CCMO
Mevrouw J. Roord-Kothman
Mevrouw I. Versteegden VUmc afdeling Hematologie
Drs. W. van der Voet, METC, VUmc
Prof. Dr. N. Westerhof, VUmc
Nationaal webbased BROK examen
De BROK cursus voor Junior en Senior onderzoekers wordt afgesloten met het BROK examen. Dit examen is web-based landelijk gestandaardiseerd en wordt in opdracht van de NFU georganiseerd door het landelijk examenbureau. Wie geslaagd is voor het examen ontvangt een BROK Certificaat, uitgegeven door het UMC .
Het BROK examen is opgezet met als doel een uniforme standaard te zetten voor het kennisniveau van onderzoekers in Nederland op het gebied van klinisch onderzoek. Dit ter bevordering van de veiligheid van de proefpersonen en integriteit van studies. Het examen is tot stand gekomen door een redactiecommissie die is samengesteld uit verschillende partijen, waaronder de Inspectie voor de Gezondheidszorg, de NFU en wetenschappelijke verenigingen.
Examen AIOS en onderzoeksondersteunend personeel:
De introductiecursussen regelgeving mensgebonden onderzoek wordt afgesloten met een Good Clinical Practice examen. Degenen die geslaagd zijn voor het examen ontvangen een certificaat.
Het Good Clinical Practice examen geldt als standaard in VUmc voor onderzoeksondersteunend personeel.
NFU Register
De onderzoekers die geslaagd zijn voor het BROK examen wordt automatisch opgenomen in een Register (tenzij men dat niet wenst) dat namens de NFU wordt bijgehouden door het UMCG. De niet privacy-gevoelige gegevens worden gepubliceerd op de website van de NFU. Registratie in het NFU register geldt voor 4 jaar, daarna is herregistratie mogelijk.
Onderwijs en Examen Reglement (OER)
Voor de BROK-cursussen geldt een opleidings- en examenreglement. Deze vindt u op de site van de NFU, www.nfu.nl. Gaat u daarna naar "Over NFU" en "BROK REGISTER".
Klik hier voor het evaluatieverslag van de BROK cursussen die gegeven zijn in 2010.
In het UMCG wordt er een Engelstalige BROK georganiseerd. Informatie is te krijgen via www.wenckebachinstituut.nl of paog@wenckebach.umcg.nl.
1-daagse cursus voor senior onderzoekers:
4-daagse cursus voor junior onderzoekers:
Herexamen:
GCP introductiecursus:
Betaling van de cursus verloopt via iDEAL.
Bij verhindering wordt u verzocht u door een collega te laten vervangen en deze mutatie aan PAOG door geven. Annulering dient minimaal een maand voor aanvang van de cursus schriftelijk te geschieden. Bij annulering tot deze datum wordt € 35,- aan administratiekosten in rekening gebracht. Na deze datum bent u het volledige inschrijfgeld verschuldigd.
Na registratie volgt een bevestiging van inschrijving. Bij de cursus worden 2 boeken uitgereikt, t.w.;
- Richtsnoer voor good clinical practice
- Clinical Research with medicinal products in the Netherlands ? Instruction Manual including errata
Klik hier om te registreren voor de BROK cursussen van 2012.
Klik hier om te registreren voor de GCP introductiecursus van 2012.
Het inschrijfgeld bedraagt:
1-daagse cursus Euro 410,-
4-daagse cursus Euro 1095,-
De BROK cursus wordt onder toezicht van de Raad van Bestuur binnen het VUmc gecoördineerd door de BROK Coördinator. Drs. J.M. Benit-Deekman, Clinical Research Unit, Interne Geneeskunde, VUmc
De Commissie van de BROK in VUmc is tevens vertegenwoordigd door:
Mr. A.J.G.M Janssen, Jurist medische zaken, VUmc
Prof. dr. P. van der Valk, Afdeling Pathologie, VUmc
De cursus wordt inhoudelijk samengesteld door de BROK Cursus Commissie VUmc:
Drs. J.M. Benit-Deekman, CRU-Interne Geneeskunde, VUmc
J. Besteman, Hematologie, VUmc
P.M. Bet, Apotheek en klinische farmacologie, VUmc
Dr. ir. D. Bezemer, Epidemiologie en Biostatistiek, VUmc
Prof. dr. M.A. Blankenstein, Klinische Chemie, VUmc
Prof. Dr. A.P Hollander
A. Janssen, IOP medische zaken, VUmc
B. Klijsen, TTO, VUmc
Drs. W. Kraan, EMGO instituut, VUmc
Prof. dr. C. Kuijk, Afdeling Radiologie, VUmc
G. Kuipers, CCA V-ICI, VUmc
P. van der Valk, Pathologie, VUmc
I. Vergroesen, ICAR, VUmc
Drs. W. van der Voet, METC, VUmc
Mevrouw I. Versteegden VUmc afdeling Hematologie
Prof. Dr. N. Westerhof, VUmc
Dr. M. van Weissenbruch, Afdeling Kindergeneeskunde, VUmc
Mevrouw J. Roord-Kothman
Organisatie en inschrijving
VU medisch centrum, PAOG cursus- en congresorganisatie
Patricia van Meekeren en Patricia de Waal
tel. (020 44) 48444, e-mail paog@vumc.nl
Voor inhoudelijke vragen kunt u contact opnemen met 1 van de BROK coördinatoren van het VUmc:
Drs. J.M. Benit-Deekman Clinical Research Unit Interne Geneeskunde 43345
Mr. A.J.G.M Janssen Jurist medische zaken VUmc 41022
Prof. Dr P. van der Valk Afdeling Pathologie 44731
Wat houdt de BROK in?
De Basiscursus Regelgeving en Organisatie Klinisch onderzoekers (BROK) is een opleiding in het kader van nascholing die vanuit de NFU verplicht is gesteld. De NFU heeft ook de eindtermen vastgesteld. De BROK wordt in alle 8 UMC’s in Nederland gegeven en wordt vormgegeven vanuit een landelijk integraal programma. Alle BROK's worden afgesloten met een landelijk BROK-examen. Lees meer informatie op de website van PAOG en de website van de NFU.
Voor wie is de BROK verplicht?
De BROK is verplicht voor iedereen die mensgebonden klinisch wetenschappelijk onderzoek uitvoert.
Is de BROK alleen GCP?
Nee de BROK omvat alle wet- en regelgeving rond de uitvoer van Klinisch wetenschappelijk onderzoek. Dus naast GCP wordt ook overige wet- en regelgeving waaronder de wet op bescherming van persoongegevens, code goed gebruik, en code goed gedrag, WGBO, standaarden en richtlijnen voor het organiseren en uivoeren van klinisch wetenschappelijk onderzoek zoals die in europa gelden, WMO WBIG, WBP, KWZ etc.
Waarom is de cursus verplicht?
Zoals in meerdere opleidingstrajecten is het tegenwoordig verplicht de deskundigheid voor de uitvoer van klinisch wetenschappelijk onderzoek te overleggen. Met het BROK-certificaat heeft iedere onderzoeker een deskundigheidsverklaring.
Is er een korter BROK-programma?
Behalve het onderscheid tussen junior onderzoekers en senior/medior onderzoekers is er geen korter programma voor de BROK. De senior Onderzoekers hebben vrijstelling voor de volledige (4 daagse) BROK en kunnen volstaan met een eendaagse BROK op het gebied van de herziene wet en regelgeving. De junior onderzoekers moeten het volledige BROK- programma volgen. Beide programma’s worden afgesloten met een examen.
Zijn de examens voor de 4 daagse cursus en de 1 daagse cursus gelijk?
Nee, de casussen uit het examen voor de senior/medior onderzoekers zijn anders dan die van de junior onderzoekers.
Wat gebeurt er met mijn opmerkingen over de BROK en/of het examen?
Vragen en opmerkingen over de inhoud van de voordrachten worden in cursuscommissie van VUmc en aan de landelijke commissie van de BROK bij de NFU voorgelegd. Er wordt zoveel mogelijk geprobeerd af te stemmen als het de inhoudelijk aspecten rond de cursus betreft. De organisatorisch aspecten worden in de UMC’s zelf beheerd.
De kosten voor de BROK cursus zijn niet gering. Hoe komt dat?
In het registratiegeld zijn kosten opgenomen voor docenten, het afnemen van de examens, de logistieke coördinatie, de administratie rond de aanmeldingen en het registreren deelnemers, de kosten voor het cursusmateriaal en de faciliteiten.
Ten opzichte van reguliere cursussen op het gebied van de uitvoer van klinisch wetenschappelijk onderzoek is de BROK niet de duurste. Wel zijn er tussen de UMC’s minimale verschillen in kosten voor de BROK's voor junior onderzoekers en de BROK's voor senior onderzoekers.
Hoe komt het dat in het ene UMC het programma 4 dagen is en in andere UMC’s 3 dagen?
Soms kan een onderwerp binnen het BROK-programma binnen een ander scholingstraject van een UMC vallen. En soms worden bepaalde onderwerpen niet behandeld omdat deze binnen het betreffende UMC niet worden onderwezen. Bij deze onderwerpen wordt dan doorverwezen.
Is er ook een Engelstalige BROK?
Ja, in het UMC Groningen is er ook een Engelstalige BROK, waar iedereen die Engelstalig is zich voor kan inschrijven. Informatie en de inschrijflink vind u via deze link van het Wenckebachinstituut van het UMCG.
Wie moet erop toezien dat de medewerker aan de juiste cursus deelgenomen?
Het afdelingshoofd is ervoor verantwoordelijk dat de medewerkers zich voor de juiste cursus uit het BROK curriculum aanmelden en is verantwoordelijk voor de controle hierop.