Inleiding

Het Centraal College Medisch Specialismen (CCMS) heeft eind 2004 besloten tot modernisering van de medisch specialistische opleidingen. Door de drie Colleges van de KNMG is een algemeen competentieprofiel voor de medisch specialist geformuleerd. Dit profiel omvat zeven competentiegebieden: medisch handelen, communicatie, samenwerken, kennis en wetenschap, maatschappelijk handelen, organisatie en professionaliteit. Dit competentieprofiel moet door de 33 wetenschappelijke verenigingen worden uitgewerkt tot een vakspecifiek competentieprofiel, dat de eindtermen van de opleiding tot specialist bepaalt. Vervolgens worden per specialisme opleidings- en beoordelingsmethoden geformuleerd om zo te komen tot een nieuw opleidingscurriculum.
De modernisering van de opleidingen moet het de AIOS mogelijk maken deze algemene en specifieke competenties te ontwikkelen.

Doel van het programma

In de medisch specialistische opleidingen zal gewerkt gaan worden met een portfolio, een educatieve voortgangstoets in de eerste jaren van de opleiding, korte klinische beoordelingen (KKB) en een systeem van voortgangsgesprekken. Opleiders en leden van opleidingsgroepen moeten over de benodigde kennis en vaardigheden beschikken om deze onderwijsmethoden vorm te geven en toe te passen in de dagelijkse praktijk van de opleiding. Het VUmc heeft hiervoor een ‘Teach the Teacher’ programma ontwikkeld, dat tot doel heeft:
- binnen 5 jaar opleiders en plaatsvervangend opleiders te scholen conform de landelijke kaders (3 cursussen);
- binnen 5-7 jaar alle specialisten minimaal de cursus ‘basis didactische vaardigheden’ te laten volgen;
- binnen 5 jaar de AIOS een specifiek scholingsaanbod te bieden, passend bij de te ontwikkelen competenties. Het gaat hier om de verantwoordelijkheid van de AIOS bij het ontwikkelen van zijn/haar competenties tijdens de opleiding (hanteren van portfolio, persoonlijk ontwikkelplan, toetsing) en de rol die hij/zij heeft bij het opleiden van co-assistenten. In de praktijk is dit een variant op de ‘Teach the Teacher’ cursus.
Voor de jaren 2006-2009 is een planning uitgewerkt voor de drie ‘Teach the Teacher’ cursussen. Het doel van deze planning is om in een periode van 5 jaar alle opleiders en plaatsvervangende opleiders in het VUmc en de regio de drie cursussen te kunnen aanbieden en vanaf 2008 de cursussen aan te bieden aan alle specialisten die participeren in de opleiding van co-assistenten en/of AIOS.

Cursusdoelstellingen

In de loop van het scholingstraject maakt de medisch specialist zich de kennis en vaardigheden van een goede opleider eigen en raakt gewend te reflecteren op zijn/haar functioneren in deze rol. Hij/zij is in staat om op adequate wijze:

1. in de dagelijkse praktijk feedback te geven en te ontvangen en ervoor te zorgen dat anderen adequaat feedback uitwisselen;
2. het eigen rolmodel en dat van de werkomgeving te expliciteren en waar nodig tot onderwerp van kritische discussie te maken;
3. klinische werkzaamheden in te richten en te benutten als leermoment, bijv. bed side teaching, ochtendrapport, papieren visite, ontslagbrief;
4. KKB’s uit te voeren; naast de KKB’s diverse andere beoordelingsinstrumenten (videofeedback, portfoliogesprekken) toe te passen en daarbij waar gepast ook andere zorgverleners in te schakelen (bijv. verpleging);
5. vaardigheden te onderwijzen;
6. kleinschalig groepsonderwijs in te richten en uit te voeren;
7. voortgangsgesprekken te voeren die ook door de AIOS zijn voorbereid met behulp van het eigen portfolio;
8. de opleidingsactiviteiten een structurele plaats in de werkorganisatie te geven;
9. te participeren in de kwaliteitszorg ten aanzien van het opleiden.

Scholingsprogramma

Het Teach the Teacher programma omvat drie cursussen:
* Cursus 1 Teach the Teacher : didactische basisprincipes (2 dagen aaneengesloten) 
U krijgt inzicht in de leerprocessen bij volwassenen op de gebieden van kennis, vaardigheden en professioneel gedrag. U oefent met situaties uit uw eigen doceerpraktijk.
* Cursus 2 Teach the Teacher : onderwijs in de dagelijkse praktijk (2 dagen aaneengesloten)
In deze cursus worden allerlei vormen van onderwijs die zich dagelijks aandienen, besproken en geoefend. Het gaat hierbij om cursorische onderwijsmomenten én onderwijs dat zich aandient tijdens het dagelijkse werk in de patiëntenzorg. Hoe realiseer ik onderwijs op de polikliniek? Hoe maak ik van een patiëntenbespreking een effectief onderwijsmoment? Wat kan er zoal tijdens het visitelopen?
* Cursus 3 Teach the Teacher : begeleiden, toetsen, beoordelen (2 dagen aaneengesloten)
Weet u ook na 10 seconden al wat voor vlees u in de kuip heeft? Waarop beoordeel ik een (co-) assistent eigenlijk? Waarom duurt een examen zo lang terwijl ik na een halve minuut al weet of de kandidaat geslaagd of gezakt is? Wie ben ik dat ik deze (co-)assistent zou moeten afwijzen? Piercings en neusknopjes, een nieuwe rage. Ook bij dokters?

Tijdens de bijeenkomsten staat het oefenen van het handelen als opleider en het reflecteren op eigen ervaringen centraal. Tussen de bijeenkomsten werken opleiders aan eigen leerpunten door middel van intervisie (en/of supervisie of coaching). Het volledige scholingstraject beslaat 6 dagen, dat verspreid over 2 tot 3 jaar wordt aangeboden. Voor de leden van opleidingsgroepen wordt in de opstartfase van het project primair cursus 1 aangeboden.

Opleiden van cursusleiders

De cursussen worden gegeven door twee cursusleiders. Eén van de cursusleiders is medisch specialist, op dit moment of tot kort geleden werkzaam in de praktijk. De andere cursusleider is geschoold op didactisch en/of onderwijskundig gebied.
De medisch specialistische cursusleider wordt gezocht in de groep van cursisten. Tijdens de cursussen worden potentiële cursusleiders geïdentificeerd, die in aanmerking komen voor scholing tot cursusleider. De onderwijskundig geschoolde medewerkers worden ingezet vanuit het onderwijsinstituut van het VUmc.
Het inwerktraject voor cursusleiders bestaat uit het volgen van een training als cursist (2 dagen), het observeren van een tweede training met ervaren cursusleiders (2 dagen), participeren in voorbereiding en ontwikkeling van de scholing (2 dagen) en het verzorgen van (onderdelen van) een training samen met een ervaren cursusleider (2 dagen). Tussentijds vinden feedbackgesprekken met collega-cursusleiders plaats op basis van observaties.

Accreditering

Van de 3 cursusprogramma's is bij het Accreditatie Bureau Medische Specialisten accreditering aangevraagd.

Inschrijvingsdata 2013

Cursus 1: Didactische Basisprincipes

• maandag 1 en dinsdag 2 juli
• maandag 23 en dinsdag 24 september
• donderdag 21 en vrijdag 22 november

Cursus 2: Onderwijs in de dagelijkse praktijk

• maandag 4 en dinsdag 5 november

Cursus 3: Begeleiden, toetsen en beoordelen

• maandag 13 en dinsdag 14 mei
• maandag 2 en dinsdag 3 december

Inschrijving voor cursus 2 en/of 3 is pas mogelijk nadat cursus 1 is gevolgd!

Inschrijven cursussen 2013

Klik hier om in te schrijven voor de cursussen van 2013.