De patiëntenzorg betreft zowel de preventieve, curatieve en palliatieve diagnostiek, als therapie-evaluatie en prognostiek. In het algemeen kan gezegd worden dat veel belangrijke klinische beslissingen pas genomen kunnen worden wanneer de PA-diagnostiek gesteld is.
De afdeling pathologie verzorgt voor de afdelingen van het VU medisch centrum de diagnostiek op het gebied van de klinische pathologie, inclusief medische immunologie en moleculaire pathologie. Daarnaast verricht de afdeling diagnostiek voor huisartsen en specialisten binnen en buiten de regio. Pathologen van de afdeling participeren in regionale en (inter)nationale diagnostiek-panels.
Door de klinische patholoog worden cellen, weefsels, bloed en andere lichaamsvochten onderzocht. In toenemende mate wordt een beroep gedaan op de patholoog om klinisch belangrijke uitspraken te doen op basis van analyse van steeds kleinere stukjes weefsel, steeds kleinere aantallen cellen of minimale hoeveelheden ander lichaamsmateriaal (bijv. ascites, bloed). Dit vereist meer geavanceerde technieken waarbij kwaliteitsborging uitermate belangrijk is.