Wetenschappelijk onderzoek

In 2009 heeft de afdeling Anesthesiologie van het VU medisch centrum zijn wetenschappelijke positie versterkt. De onderzoekslijn Pijn & Pijnbestrijding en Palliatieve Zorg verkreeg grote subsidies waardoor de positie van deze onderzoekslijnen werd verstevigd. De afdeling publiceerde nog nooit zo vaak in internationale peer-reviewed wetenschappelijke tijdschriften, en de impact van de verschillende publicaties steeg ten opzichte van 2008. Onderzoek van stafleden en AIOS Anesthesiologie leidde tot een aantal awards tijdens internationale congressen. In 2009 werd tevens een aanzet gedaan voor het opstarten van translationele onderzoekslijnen die parallel plaatsvinden in de kliniek en het laboratorium.    

In 2009 nam het aantal activiteiten dat gerelateerd is aan wetenschappelijk onderzoek binnen de afdeling sterk toe. Het onderzoeksbureau nam de coördinatie op zich van de METc protocollen, de administratie van wetenschappelijke stagestudenten, de organisatie van het stollingssymposium en de maandelijkse   afdelingsbesprekingen. De Stuurgroep Wetenschappelijk Onderzoek Anesthesiologie vervulde een rol in het bespreken van de voortgang van het wetenschappelijk onderzoek binnen de afdeling. Het aantal stafleden en AIOS dat in 2009 participeerde in wetenschappelijk onderzoek nam sterk toe, waarbij er een duidelijke positieve trend was in het wetenschappelijke niveau van de onderzoeksprojecten. Als gevolg hiervan werd de afdeling duidelijk zichtbaar tijdens de NVA Wetenschapsdag in 2009 , en werd de lezing van mw. drs. M. van der Horst uitverkozen tot de beste AIOS presentatie tijdens de Anesthesiologendagen. Daarnaast wonnen mw. drs. F. Van Dehn , mw. drs. L. Janssen en drs. G. Franschman prijzen tijdens de Euroburn en Traumacare congressen. De structurele regionale samenwerking tussen het VUmc en de opleidingsziekenhuizen binnen de OOR werd verstevigd. De afdeling organiseerde het 2e Journal Highlights Symposium en een symposium over de stolling binnen chirurgie en trauma. Er was een toename zichtbaar in het aantal geneeskunde studenten dat een wetenschappelijke stage liep binnen de afdeling, wat tevens resulteerde in het verbinden van jong wetenschappelijk talent aan de opleiding Anesthesiologie.

Het aantal IIS publicaties nam toe, en de mediane impact factor bedroeg 2,6.

Onderzoek Pijn en Pijnbestrijding en Palliatieve Zorg

Ontwikkelingen binnen het thema van pijn en pijnbestrijding hebben zich in 2009 met name geconcentreerd op het initiëren van nieuw onderzoek op het gebied chronische aspecifieke lage rugpijn en palliatieve zorg. Daarnaast werden lopende onderzoekingen op het gebied van het complex regionaal pijn syndroom (CRPS), postoperatieve pijnbestrijding en palliatieve sedatie gecontinueerd. Deze ontwikkelingen hebben geleid tot nieuwe samenwerking en verdere bestendiging van reeds bestaande samenwerkingverbanden.

Trend
De afdeling anesthesiologie participeert sinds 2004 in het onderzoeksconsortium Trauma Related Neuronal Dysfunction (TREND) en draagt bij aan onderzoek op het gebied van de diagnostiek, epidemiologie, ontwikkeling van meetinstrumenten en farmacotherapie. Bij een deelonderzoek van het TREND consortium,   de ontwikkeling en validering van een klinische predictieregel voor gunstig of ongunstig beloop bij patiënten met neuropathische pijn, werd in 2009 het OLVG (drs. J. Steenhuijsen) als partner betrokken. Voorts werd een onderzoekssamenwerking aangegaan met een aantal Europese partners wat zal resulteren in een Europese subsidieaanvraag in 2010.

Benigne pijnsyndromen
De gerandomiseerde studie naar de effecten van diagnostische blokkade van het Sacro-iliacaal gewricht (SIG) bij aspecifieke lage rugklachten in samenwerking het PKC Maastricht werd in 2009 gecontinueerd. Binnen deze studie is in samenwerking met de vakgroep Anatomie van Het VUmc en de afdeling radiotherapie (prof. dr. Kuijk) de verspreiding van contrastvloeistof tijdens een periarticulaire blokkade onderzocht. Voorts zijn in 2009 landelijke richtlijnen voor de anesthesiologische pijnbestrijding onder auspiciën van de sectie pijnbestrijding van het NVA vergeschenen, waaraan promovendus drs. K.M. Szadek en prof. dr. WWA Zuurmond hebben bijgedragen.

In samenwerking met de faculteit bewegingswetenschappen (prof. dr. Jaap van Dieëen) en de TU Delft (dr. Riender Happee) is in 2009 een STW subsidie (Eur 740k) verkregen voor een onderzoek naar de effecten van closed loop perturbaties op de spiercontrole en propriocepsis bij patiënten met lage rugpijn. Het project omvat 1 promotietraject per betrokken instelling, waarbij de VUmc-anesthesiologie promovendus in 2011 zal starten.

Palliatieve sedatie
Het onderzoek op het gebied van de palliatieve sedatie (AMROSE onderzoek), uitgevoerd in samenwerking met afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg van het Erasmus MC, het Integraal Kankercentrum Amsterdam (IKA) en het EMGO is in 2009 gecontinueerd. Voorts is in samenwerking met het Hospice Kuria een klinische studie gestart naar de waarde van pupillometrie voor opioid-geïnduceerde bijwerkingen bij terminale patiënten. De afdeling participeert tevens in een Europese survey naar ervaringen van patiënten met kanker met de behandeling van doorbraakpijn (hoofdonderzoeker A. Davies, Royal Mardsen Hospital, Suffolk, GB). Samen met dr. A. Lukas van het AVL is een startsubsidie verkregen voor een onderzoek naar verschijnselen van neuropathische pijn en de effecten van gepulste radiofrequente laesies bij post-mastectomie pijn wat in 2010 zal starten. Onderzoek in het kader van het thema Pijn en Pijnbestrijding is voornamelijk ondergebracht bij het onderzoeksinstituut EMGO. In het kader van bovengenoemde verbanden liepen voor het thema pijn en pijnbestrijding in 2009 17 verschillende onderzoeksprojecten op een totaal van 6 promovendi werkzaam binnen dit thema.

Presentatie van onderzoek
Het onderzoek op het gebied van pijn en pijnbestrijding werd in 2009 in 11 voordrachten gepresenteerd op verschillende nationale en internationale bijeenkomsten, waaronder de European Society of Anesthesiology (ESA), de NVA wetenschapsdag, het congres van de European Association of Palliative Care (EAPC), het Deutsche Schmerz Kongress en het TREND symposium. Onderzoekgegevens werden tevens gepresenteerd in 21 voordrachten op scholingsbijeenkomsten van beroepsverenigingen, waaronder de NVVO, het KNGF, en de Nederlandse vereniging voor Gynaecologie. Zes Voordrachten voor niet wetenschappelijk publiek over ontwikkelingen binnen het pijnonderzoek werden in 2009 gehouden voor o.a. het VU podium.

Perioperatieve Geneeskunde

De onderzoekslijn Perioperatieve Geneeskunde heeft als doel structurele onderzoekslijnen te ondersteunen binnen het perioperatieve traject waarin stafleden en AIOS kunnen participeren. Er wordt binnen deze lijn getracht naar een match met de bestaande patiëntenpopulatie, en het onderzoek heeft een cardiovasculaire focus met een translationeel en mechanistisch karakter. Het onderzoek binnen de Perioperatieve Geneeskunde is zich aan het verschuiven van de intraoperatieve fase naar de preoperatieve en postoperatieve periode, waarbij studies zich richten op verlaging van het preoperatieve risico en postoperatieve complicatiereductie. In de figuur staan de vijf hoofdthema’s die in 2009 zijn vastgesteld.

Er waren binnen de onderzoekslijn een post-doc, een gezondheidsvoorlichter, een arts-onderzoeker, 7 promovendi en 15 studenten werkzaam, waarvan 4 Honours Program studenten. Er werden verschillende internationale en nationale voordrachten verzorgd vanuit de onderzoekslijn Perioperatieve Geneeskunde, en er vond uitbreiding plaats op het gebied van internationale samenwerking. De plaats van de onderzoekslijn binnen het Instituut voor Cardiovasculair Onderzoek (ICaR-VU) en de samenwerking met de VUmc afdelingen Intensive Care Volwassenen, Cardio-thoracale Chirurgie, Cardiologie, Endocrinologie, Neurchirurgie, Pathologie en Fysiologie werd verstevigd.

Opmerkelijk

• In 2009 werd gestart met gerichte leefstijlverbetering in patiënten die in afwachting zijn van een operatieve ingreep. Patiënten met twee of meer verworven cardiovasculaire risicofactoren krijgen leefstijladviezen die zij moeten opvolgen in de weken voor de operatie. Patiënten worden hierin begeleid door mw. drs. W. Scharwächter in samenwerking met dr. K. Stoecklein.
• Dhr. Nick Koning, HP student en onderzoeker binnen de afdelingen Cardio-thoracale chirurgie en Anesthesiologie, ontving in 2009 een junior Dekker stipendium voor een onderzoeksperiode in Angers, Frankrijk. Zijn onderzoek naar de effecten van pulatiele flow tijdens het gebruik van de hartlongmachine op de microcirculatie vormt de basis voor promotietraject van dhr. Koning binnen het VUmc.
• Mw. drs. C.S.E. Bulte startte met haar onderzoek naar de invloed van autonome functie en anesthesie op de coronair perfusie in patiënten die een operatieve ingreep ondergaan. Dit project wordt gefinancierd vanuit het Dekker stipendium dat is verkregen door dr. R.A. Bouwman.
• In samenwerking met de Intensive Care Volwassenen organiseerden drs. J.W. A. Romijn , mw. S. Arensma en mw. dr. C. Boer een landelijk symposium over de stolling tijdens chirurgie en trauma. Het symposium en het wetenschappelijk onderzoek dat het VUmc uitvoert binnen dit thema resulteerde in de vorming van het VUmc als referentiecentrum voor perioperatieve hemostase. 
• De succesvolle samenwerking met het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk heeft geresulteerd in twee presentaties tijdens de Euroburn 2009 in Lausanne, Zwiterserland die werden gelauwerd met prijzen voor beste wetenschappelijke bijdrage.

ALARM

Binnen de onderzoekslijn Amsterdam Lifeliner: Analysis of Results and Methods worden er twee verschillende richtingen onderscheiden. ALARM-Vital Function richt zich op stollingsmanagement in traumapatiënten (drs. S. Greuters ), en ALARM-TBI focusseert op de prehospitale behandeling van patiënten met traumatisch schedelhersenletsel en het ziektebeloop in deze patiëntenpopulatie (drs. G. Franschman ). In 2009 verschenen de eerste publicaties binnen het onderzoek van dr. G. Fransman, en werd zijn onderzoek onderscheiden met de prijs voor beste wetenschappelijke presentatie tijdens Traumacare 2009.