De educatie van mensen met type 2 diabetes in Nederland kenmerkt zich meestal als individueel gericht en met nadruk op het verstrekken van informatie. Hierbij zijn veelal meerdere disciplines betrokken en is er sprake van overlap/herhaling. In de diabetesbegeleiding maakt het geven van voorlichting plaats voor het streven naar zelfmanagement en 'empowerment'. De patiënt staat aan het roer. Hierbij worden behandeldoelen vanuit de verschillende disciplines op elkaar afgestemd in nauwe samenspraak met en primair vanuit de patiënt. In de gebruikelijke manier van begeleiden is het moeilijk deze omslag te maken. Daarom is gezocht naar een nieuwe vorm van begeleiding: een interdisciplinair groepsprogramma, als aanvulling op de individuele begeleiding.
In een dergelijk programma wordt informatie niet als afzonderlijke onderdelen vanuit verschillende disciplines aangeboden, maar geïntegreerd, en aansluitend bij de individuele doelen en mogelijkheden van de patiënt. Daarnaast worden lotgenotencontact en het uitwisselen van ervaringen als nieuwe elementen toegevoegd. Een interdisciplinair groepsprogramma is mogelijk ook efficiënter en kosteneffectief, omdat een gedeelte van de individuele consulten kan vervallen. Door het verminderen van routine en herhaling in de individuele consulten bij de diabetesverpleegkundige en de diëtist, draagt deze aanpak ook bij aan de tevredenheid en het plezier van medewerkers bij het begeleiden van diabetespatiënten.
Het programma 'DESMOND' (Diabetes Education and Self Management for Ongoing and Newly Diagnosed) van het Portsmouth Diabetes Centre (UK) is ontwikkeld om mensen met diabetes type 2 meer grip op hun aandoening te laten krijgen en voldeed aan de door ons opgestelde wensen en doelen.
Kijk hier voor meer informatie over DESMOND .
Enkele leden van het diabetesteam VUmc hebben in Portsmouth een train-de-trainers training gevolgd. In het VUmc is DESMOND vervolgens vertaald en bewerkt, om het geschikt te maken voor de situatie in Nederland en in ons ziekenhuis. Zo ontstond PRISMA: PRoactieve Interdisciplinaire Self MAnagement training.
PRISMA is een cursus van totaal zeven uur die op een dag, of verdeeld over twee dagen, kan worden gegeven. De cursus - of eigenlijk beter 'workshop' - wordt door een koppel van 2 trainers gegeven, een diëtist, diabetesverpleegkundige, arts of psycholoog. Er zijn weinig exclusiecriteria: alleen indien iemand onvoldoende Nederlands kan spreken en lezen, of wanneer iemand niet in een groep kan functioneren, is PRISMA ongeschikt. Zowel pas gediagnosticeerde als 'ervaren' patiënten met type 2 diabetes kunnen deelnemen. Het programma kan in de eerste en tweede lijn worden aangeboden. Een groep bestaat uit maximaal tien patiënten en hun eventuele partners.
In ons centrum hebben wij ervoor gekozen om PRISMA te verdelen over twee dagdelen. De onderwerpen zijn:
Dagdeel 1: mijn eigen verhaal en het stellen van brandende vragen; diabetes mellitus type 2; werking van insuline en tabletten; hyper/hypo; controleren van de bloedglucose; voeding (koolhydraten en gewicht); hoe sta ik er voor op gebied van voeding en beweging.
Dagdeel 2: terugblik op deel 1; complicaties en risicofactoren; voeding (vet); lichaamsbeweging; mijn diabetes-actieplan; terugblik op de brandende vragen.
Gezien de inhoud van PRISMA zal het volgen van de cursus een tot drie individuele consulten bij diëtist en diabetesverpleegkundige kunnen vervangen. Na de cursus kan zonodig aanvullende individuele begeleiding door diëtist en/of diabetesverpleegkundige geboden worden. Daarbij is het belangrijk dat men in deze individuele begeleiding ook de PRISMA methodiek blijft hanteren. Dit geldt uiteraard voor alle teamleden waarmee de patiënt contact heeft.
PRISMA is geschikt voor mensen met type 2 diabetes, met of zonder medicatie, onafhankelijk van behandeling in de 1e of 2e lijn. De cursus is bij voorkeur het startpunt van de diabetesbehandeling Hierbij kan het gaan om mensen die pas zijn gediagnosticeerd met diabetes type 2, maar is ook geschikt voor hen die al langer bekend zijn met de aandoening. In onze situatie (2e lijn) is het merendeel al langer bekend met diabetes maar ervaart PRISMA als waardevol en vernieuwend.
Ga naar de agenda van het Diabetescentrum voor de data van de aankomende bijeenkomsten.
Bij vragen en/of voor nadere uitleg kunt u contact opnemen met:
Suzanne Bader (diëtist) of Caroline Lubach (verpleegkundig consulent diabetes)
Telefoon: (020) 4440538
E-mail: prisma@vumc.nl