Tien jaar geleden zijn we als onderzoekslijn geestelijke gezondheidsproblemen gestart om kennis te ontwikkelen die voor patiënten van de huisarts nuttig is en waar de wetenschap wat aan heeft. De leidende vraag daarbij is hoe we patiënten van de huisarts en hun mantelzorgers kunnen helpen psychische klachten te leren (h)erkennen, benoemen, er iets mee doen, zo nodig te motiveren voor verandering, en te voorkomen. Psychische stoornissen zoals depressie, angst, en dementie, komen immers veelvuldig voor, geven veel ziektelast, leiden vaak tot sociaal disfunctioneren zoals werkuitval en zijn vaak chronisch. Hoewel de patient, zeker die met meerdere ziekten, vooral bij de huisarts hiervoor terecht wil, ervaren de meeste huisartsen de begeleiding van deze mensen op zijn minst als een uitdaging, zeker gezien al hun andere taken. Geïntegreerde praktijkgerichte wetenschappelijk kennis over de beste begeleiding, diagnostiek en behandeling binnen de mogelijkheden en beperkingen van de eerste lijn ontbreekt vaak nog.
Doelen zijn:
a) innovatieve samenhangende interventies ontwikkelen en testen, in samenwerking met GGZ en onderwijs, en:
b) determinanten voor het ontstaan van chroniciteit van psychische problemen in kaart brengen.
Samenwerking:
We werken in allerlei projecten nauw samen de andere lijnen van huisartsgeneeskunde, met de afdeling psychiatrie van VUmc, klinische psychologie van de VU en het landelijk kenniscentrum voor de geestelijke gezondheidszorg: het Trimbos Instituut, zie bijvoorbeeld het Collaborative Care Depressie Initiatief ( CC: DIP). Zo hebben veel huisartspraktijken (en patiënten) van de NESDA gegevensverzameling een succes gemaakt.
Projecten
Inmiddels is rond het thema GGZ al enige tijd een succesvolle kennisverwerving aan de gang. Allerlei promoties hebben inmiddels plaatsgevonden, waaronder die van de eerste huisarts in opleiding tot onderzoeker van VUmc, Els Licht. We hebben ook uitgebreid gepubliceerd, zoals over de slechte prognose van depressie bij ouderen (Licht, 2009) en dat begeleide zelfhulp de ontwikkeling van angst en depressie bij ouderen halveert (van 't Veer, 2009).
Psychische problemen zijn vaak complex en daarmee is het een heel interessant onderzoeksterrein. Na een aantal projecten op dit vlak zijn er steeds meer aanwijzingen dat veelzijdige, getrapte interventies, die rekening houden met de keuzes van patiënten en die actief volgen wel degelijk goede effecten hebben, maar dat daarvoor vaak intensieve en langdurige training en supervisie van behandelaars nodig is. Samen met de alledaagse klachtenlijn hebben we het succesvolle patiënten feedbackprogramma opgezet in de huisartsopleiding, wat onlangs leidde tot de promotie van Marcel Reinders. Naast het verlichten van de psychische problematiek van mantelzorgers van dementiepatiënten is betere arts-patientcommunicatie bij psychische problemen een veelbelovend onderwerp voor de toekomst.
Gebruikers van onderzoek, zoals huisartsen en patiënten, willen we meer betrekken bij het bedenken, opzetten en uitvoeren ervan, maar vooral ook bij het implementeren van onze bevindingen.
Laat daarom wat van u horen ( hwj.vanmarwijk@vumc.nl )!
Bovengenoemde referenties:
1. Licht-Strunk E, Van Marwijk HW, Hoekstra T, Twisk JW, De Haan M, Beekman AT. Outcome of depression in later life in primary care: longitudinal cohort study with three years' follow-up. BMJ. 2009 Feb 2;338:a3079. doi: 10.1136/bmj.a3079.
2. van't Veer-Tazelaar PJ, van Marwijk HW, van Oppen P, van Hout HP, van der Horst HE, Cuijpers P, Smit F, Beekman AT. Stepped-care prevention of anxiety and depression in late life: a randomized controlled trial. Arch Gen Psychiatry. 2009 Mar;66(3):297-304.