In het multidisciplinaire revalidatieteam werken verschillende afdelingen samen om de zorg voor mensen met MS te verbeteren. De leden van het multidisciplinaire team hebben allemaal ruime ervaring in het behandelen van mensen met MS. Het blijkt dat door multidisciplinaire zorg de beperkingen afnemen en de kwaliteit van leven toeneemt.
Werkwijze MS-team
De behandelaars van de deelnemende afdelingen werken in het algemeen poliklinisch. Wanneer iemand met MS op meerdere afdelingen behandeld wordt of wanneer het om een ingewikkeld probleem gaat, wordt dit in een bijeenkomst van het team besproken. Er wordt dan een behandelplan gemaakt en er wordt afgesproken wanneer het behandelplan wordt geëvalueerd en zonodig bijgesteld. Het team komt een aantal keren per maand bij elkaar. Het behandelplan wordt met de betrokkene doorgesproken door degene die de multidisciplinaire behandeling coördineert.
MS-team
vlnr achteraan: Vincent de Groot (revalidatiearts), Ruud Hoogakker (medisch maatschappelijk werker), Marc Rietberg (fysiotherapeut)
vlnr vooraan: Emma Collette (medisch psycholoog), Kim Bakker (MS-verpleegkundig consulent), Karin van Gennep (secretaresse), Isaline Eyssen (ergotherapeut), Saskia Bussemaker (MS-verpleegkundige)
Diagnose en behandeling horen bij het werkterrein van de neuroloog. Vaak heeft de neuroloog een coördinerende rol in de behandeling en begeleiding. De neuroloog inventariseert de klachten van de patiënt en verwijst zonodig naar (para)medici. Hiernaast heeft de neuroloog een aantal specifieke taken:
MS-neurologen (vlnr): Dr. Joep Killestein, Dr. Bob van Oosten, Dr. Bernard Uitdehaag, Prof.dr. Chris Polman
De MS verpleegkundige is een verpleegkundige die zich gespecialiseerd heeft op het gebied van chronisch zieken, in dit geval MS.
Zij is vaak het eerste aanspreekpunt na de neuroloog in de zorg rondom MS. De verpleegkundige kijkt naar het eigen verhaal van mensen met MS en zijn omgeving en de individuele vragen die hieruit voortvloeien. Daarnaast is zij aanspreekpunt voor mensen die beroepsmatig met MS te maken hebben, zoals verpleegkundigen of hulpverlenende instanties
Verpleegkundig spreekuur
De spreekuren van de MS verpleegkundige zijn zoveel mogelijk parallel gepland aan de spreekuren van de MS-neurologen. Bij revalidatiegeneeskunde bestaat een combinatiespreekuur, zodat iemand eerst een consult bij de verpleegkundige kan hebben en aansluitend een bezoek aan de revalidatiearts.
Tijdens een verpleegkundig consult vindt inventarisatie van zorgbehoeften plaats samen met de zorgvrager en zijn directe naasten. Voorlichting en begeleiding wordt afgestemd op de verpleegkundige en de medische informatie en de gegevens van betrokken disciplines
De verpleegkundige zorg wordt vastgelegd in het verpleegkundig dossier en of verslagen in het medisch dossier.
Voorlichting en preventie
De voorlichting die de verpleegkundige geeft heeft naast een informatief ook een preventief doel namelijk zoveel mogelijk onzekerheid en stress voorkomen, zodat mensen zo goed mogelijk tot juiste keuzes kunnen komen. Als bijvoorbeeld de diagnose van MS recent bekend geworden is, bestaat meestal behoefte aan veel aanvullende informatie over:
Indien gewenst kan vervolgens naar multidisciplinaire groepsvoorlichting verwezen worden. Maar ook als de diagnose al langer bekend is kan na verloop van tijd opnieuw behoefte aan voorlichting en of begeleiding ontstaan.
Begeleiding In de begeleiding van de MS verpleegkundig consulent wordt ernaar gestreefd dat de zorgvrager zelf zo goed mogelijk met de MS kan omgaan en een optimale kwaliteit van leven heeft. Hierbij wordt gekeken naar de gevolgen van MS voor de zorgvrager en zijn omgeving op lichamelijk, psychisch en sociaal-maatschappelijk gebied. De ondersteuning bestaat uit het gezamenlijk zoeken naar passende oplossingen waarbij zo goed mogelijk gebruik gemaakt wordt van hulpbronnen.
Zorgvragen
Zorgvragen die bij MS verpleegkundig consulent naar voren kunnen komen zijn:
Veelal worden vragen niet alleen door de verpleegkundige beantwoordt en zal een verwijzing plaatsvinden naar andere disciplines of instanties die daarvoor zorg kunnen dragen. Verwijzingen gaan in samenspraak met de behandelend neuroloog en/of revalidatiearts. De MS verpleegkundig consulent werkt nauw samen met andere betrokkenen in de zorg, zowel binnen als buiten het VUmc, en heeft daarin vaak een coördinerende rol.
MS-verpleegkundig consulent: Kim Bakker
De revalidatiearts is een medisch specialist die zich richt zich op een analyse van beperkingen in het dagelijks functioneren. U kunt hierbij denken aan problemen bij lopen, aan- of uitkleden, en werk. Zo mogelijk worden beperkingen voorkomen. Als dit niet mogelijk is, leren patiënten tijdens de revalidatie hoe ze ondanks hun beperkingen zo onbelemmerd mogelijk kunnen leven.
Wat opvalt aan de gespecialiseerde revalidatie, is de mate van samenwerking. Verschillende disciplines geven in nauwe samenspraak - ook met de betrokken patiënt - de revalidatie vorm. Naast deze teambehandeling kan de revalidatiegeneeskundige behandeling bestaan uit spalken, speciale schoenen, medicijnen voor spasmen, of pijnklachten.
Het doen van lichaamsoefeningen onder begeleiding van een fysiotherapeut kan zinvol zijn voor mensen met MS. De oefeningen moeten echter op de persoon zijn toegespitst. Zo kan door oefening verlies van lenigheid, kracht en conditie als gevolg van inactiviteit worden tegengegaan of in sommige gevallen zelfs worden voorkomen. Ook hinderlijke spasmen kunnen middels langzaam uitgevoerde rekkende bewegingen tijdelijk worden geremd. De doelstelling is hierbij steeds om het lichaam in een zo optimaal mogelijke conditie te houden zodat mensen met MS zolang mogelijk zelfstandig kan functioneren. Daarnaast kan het doen van oefeningen een positief effect hebben op bijvoorbeeld het gevoel van welzijn en helpen bij het controleren van het lichaamsgewicht.
Soort fysiotherapie afhankelijk van fase van MS
De aangrijppunten voor fysiotherapie zijn niet los te zien van fase en vorm van MS. Oefentherapie bij de relapsing-remitting vorm kan het beste worden aangeboden in een stabiele fase. De uitwerking van de laatste Schub kan worden geëvalueerd en aan de hand daarvan kan opnieuw beleid gemaakt worden. De fase tijdens en direct na een Schub zijn in die zin minder geschikt voor oefentherapie omdat er dan over het algemeen nog spontaan verbetering zal optreden. Bovendien is de patiënt over het algemeen minder belastbaar. Bij progressieve vormen van MS (met geleidelijke achteruitgang) is de rol van de therapeut een andere. De therapie is dan met name gericht op het voorkomen van problemen secundair aan MS, bijv. ademhalingsproblemen en verstijvingen. Maar zelfs bij een progressief beloop lijkt revalidatie vruchten af te werpen, omdat mensen beter kunnen omgaan met verminderde functies.
Fysiotherapie in het VUmc
Mensen met MS onder behandeling in het VUmc worden individueel gezien of kunnen deelnemen aan een groepstraining. Bij een individueel consult kunnen allerlei fysiotherapeutische vraagstellingen aan de orde komen. De groepsbehandeling richt zich op dit moment uitsluitend op mensen met MS die loop- en/of balansproblemen hebben.
Het streven is om mensen zoveel mogelijk in hun eigen omgeving te laten oefenen/trainen. Omdat vermoeidheid één van de meest voorkomende klachten van MS patiënten is, kan het ook zeer belastend zijn om steeds naar het VUmc te komen. In de regel wordt iemand na 6-8 behandelingen doorverwezen naar een fysiotherapeut 'om de hoek', indien nodig. De fysiotherapeut in het VUmc zorgt dan voor een overdracht van gegevens aan de perifeer werkende fysiotherapeut.
Mensen met MS kunnen beperkingen of problemen ervaren bij activiteiten die heel gewoon lijken zoals aankleden, boodschappen doen, koken, werken, computer gebruiken, lopen en gebruik maken van het openbaar vervoer.
Als mensen door hun ziekte activiteiten niet meer kunnen uitvoeren, kan de hulp van een ergotherapeut worden ingeroepen. Ergotherapie kan mensen met MS helpen om zo actief mogelijk deel te nemen aan het dagelijks leven, door hen te leren activiteiten opnieuw of op een andere manier uit te voeren.
Indicatie Ergotherapie
Bij de ergotherapie wordt aandacht besteed aan praktische "problemen" tijdens dagelijkse activiteiten en de invloed daarvan op het deelnemen aan (maatschappelijke) activiteiten.
Voorbeelden hiervan zijn:
Behandeling
Op basis van de mogelijkheden en eigen inbreng van de persoon met MS wordt een programma op maat opgesteld. Dit programma beoogt de persoon met MS en eventueel de partner, de activiteiten die van belang zijn opnieuw of op aangepaste wijze te laten verrichten.
Niet altijd is het mogelijk om een bepaalde activiteit weer uit te voeren. De ergotherapeut denkt dan mee of er een andere activiteit is die mogelijk ook veel voldoening oplevert.
Ziekte maakt kwetsbaarheden in een persoon, ook in relaties met belangrijke anderen, zichtbaar. Bij emotionele problemen die met de ziekte MS samenhangen kunt u een beroep doen op de medisch psycholoog. Dit kan uitsluitend na verwijzing door de neuroloog van het Vumc. De begeleiding van de medisch psycholoog kan bestaan uit gesprekken, eventueel in het bijzijn van de partner. Ook kan een op specifieke psychische problemen gerichte behandeling plaats vinden. Meestal is de behandeling kortdurend. Indien nodig, kan een doorverwijzing naar elders plaats vinden. De medisch psycholoog kan ook een neuropsychologisch onderzoek uitvoeren.
De chronische aandoening MS kan grote invloed hebben op het algemeen dagelijks functioneren. Mensen vervullen verschillende sociale rollen in het dagelijks leven (ouder, partner, werknemer etc), rollen die kunnen veranderen, doordat men rekening moet houden met beperkingen (zoals bijv. vermoeidheid)
Door de diagnose MS kan een veranderd levensperspectief ontstaan. Emotioneel kunnen mensen uit balans raken.
Medisch maatschappelijk werk biedt begeleiding bij het omgaan en verwerken van de emotionele veranderingen door MS en helpt bij het zoeken naar een andere (nieuwe) balans. Uitgangspunt is het versterken van de draagkracht en het verminderen van de draaglast Bij stagnatie in het vinden van een nieuwe balans, bijv. bij voorgaande psychische problemen zoals een depressie, medisch maatschappelijk werk zo nodig verwijzen naar een andere begeleidende discipline of instantie.
Daarnaast biedt medisch maatschappelijk werk begeleiding, advies en informatie en zo nodig bemiddeling bij vragen rondom werk, wonen, voorzieningen,/instanties en vrijetijdsbesteding.
De secretaresse zorgt voor de administratieve en logistieke ondersteuning van het multidisciplinaire team. Zij maakt verslagen van de besprekingen van het team en van de behandelplannen. Zij zorgt er ook voor dat het behandelplan terecht komt in de behandeldossier(s) van de patiënten en dat het behandelplan op tijd wordt geëvalueerd.