Hoofdpijn, concentratiestoornissen, leukemie; de discussie over de mogelijk schadelijke gevolgen van elektromagnetische velden voor de gezondheid laait regelmatig weer op. Ook al verklaren deskundigen dat er geen bewijs is voor negatieve effecten. Hoe kan dat? En waarom vinden mensen de UMTS-mast op hun dak eigenlijk enger dan de magnetron? In september start Danielle Timmermans, sociaal-psycholoog een onderzoek naar dit verschijnsel.
"De risico's die mensen ervaren komen vaak niet overeen met de risicobeoordeling door experts", vertelt Timmermans. "Een bekend voorbeeld is reizen met het vliegtuig. Dat is een stuk veiliger dan met de auto. Toch ervaren veel mensen de risico's van vliegen als groter dan die van autorijden. Een mogelijke verklaring is het gebrek aan controle. Hoe mensen risico's ervaren is afhankelijk van sociale en psychologische factoren. Ik wil graag weten welke factoren precies een rol spelen als het gaat om de angst voor elektromagnetische velden."
Bij wie gaat u dat onderzoeken?
"Bij het algemene publiek en
bij mensen die in hun werk veel te maken hebben met elektromagnetische
velden: medisch personeel dat met MRI-apparatuur werkt en
beveiligingsmensen die in de buurt van elektronische poortjes werken."
Hoe ziet het onderzoek eruit?
"Er zijn drie fases. Allereerst
maken we een inventarisatie van de risico's en zorgen die mensen ervaren.
Dit gebeurt aan de hand van interviews met kleine groepen. Zo krijgen we
goed zicht op wat er leeft en kunnen we onze vragenlijsten verder
ontwikkelen. Deze worden vervolgens in een grootschalige studie voorgelegd
aan het algemene publiek, medisch personeel en beveiligingspersoneel. In
fase 3, ten slotte, wordt in een aantal experimenten getoetst of de
gevonden factoren inderdaad iets zeggen over de mate van risico die men
ervaart."
Wat voor factoren kunnen van invloed zijn?
"De mate van vrijwillige blootstelling is een factor. Een mobiele telefoon
schaf je zelf aan; een UMTS-mast op je dak, daar heb je niet voor gekozen.
Daar komt het controleaspect weer om de hoek kijken. Onbekendheid met een
apparaat of de techniek is een andere factor. Onbekende risico's ervaren we
als groter dan bekende risico's."
Wat kun je met de resultaten?
"Als je de reacties van mensen
op technologie goed in beeld hebt, kun je voorlichting aanpassen op de
mechanismen die spelen. Ook bij de introductie van nieuwe
technologieën zijn dit waardevolle inzichten."
Bronnen van elektromagnetische velden:
- mobiele telefoons
- UMTS-masten
- magnetrons
- draadloos internet
- detectiepoortjes
- medische apparatuur
Annemarie van den Hoven