Osteoporose

Osteoporose (= botontkalking) is een veel voorkomende aandoening van het bot, die gekenmerkt wordt door vermindering van de botmassa en verslechtering van de kwaliteit van het bot, waardoor de kans op botbreuken toeneemt.

Osteoporose komt vooral vaak voor bij oudere vrouwen: bij naar schatting 40% van de 50-plussers treedt een botbreuk op, meestal na een val. Bij mannen en jongeren kan osteoporose echter ook voorkomen. Dit hangt dan meestal samen met een onderliggende ziekte ('secundaire osteoporose') en/of gebruik van medicijnen (bijvoorbeeld prednison). Binnen de reumatologie komt secundaire osteoporose vaak voor, bijvoorbeeld bij reumatoïde artritis, SLE, ziekte van Bechterew, etc.

VU medisch centrum heeft binnen de afdeling reumatologie een speciale polikliniek osteoporose.

Werkwijze poli osteoporose

Eerste bezoek
Bij het eerste bezoek zal de arts u vragen naar eventuele risicofactoren voor osteoporose, bijvoorbeeld of u eerder een botbreuk heeft gehad, of er botbreuken in uw familie zijn, of u het afgelopen jaar gevallen bent, hoeveel calcium u met de voeding gebruikt in de vorm van melk/yoghurt en kaasproducten.

Daarna vindt lichamelijk onderzoek plaats, waaronder een lengte-meting: wat hierbij zou helpen, is als u zich herinnert welke lengte u had op 18-jarige leeftijd. Ook zal uw spierkracht en evenwicht worden onderzocht om het valrisico in te schatten.

Vervolgens vindt een meting van de botmineraaldichtheid (=BMD) met een scan plaats (op de afdeling radiologie), waarbij in het VUmc niet alleen de hoeveelheid bot in de lendewervels en de heup wordt bepaald (BMD), maar tegelijkertijd ook de wervelhoogten. Dit heeft als voordeel dat slechts één bezoek aan de afdeling radiologie nodig is, en tevens dat de hoeveelheid röntgenstraling waaraan u  wordt blootgesteld, lager is. Het bepalen van wervelhoogten is een belangrijk onderzoek, omdat wervelinzakkingen een uiting van osteoporose kunnen zijn.

Tenslotte vindt er een bloedonderzoek plaats. Soms zal de arts u vragen om dit nuchter te laten doen.

Tweede bezoek
Bij het tweede bezoek komt u voor de uitslagen: 

a)  indien uw botdichtheid normaal of licht verlaagd is, krijgt u " life style  adviezen", bestaande uit adviezen met betrekking tot voldoende calciuminname met de voeding, lichaamsbeweging en adviezen over valpreventie, en uitleg over het belang van blootstelling aan zonlicht. U wordt terugverwezen naar de huisarts.

b)  indien uw botdichtheid verlaagd is en/of er wervelinzakkingen zijn, is er sprake van osteoporose, en krijgt u het advies om naast de life-style  adviezen anti-osteoporosemedicijnen te nemen: ook kunt u bij ons onder controle blijven.

Bijzonderheden poli osteoporose

• Geprotocolleerde zorg (=onderzoek en behandeling volgens een vastomlijnd en beproefd plan), op basis van de nieuwste inzichten.
• Een team van artsen met veel ervaring in de behandeling van osteoporose patiënten, bestaande uit prof.dr. W.F. Lems en dr. I.E.M. Bultink, reumatologen en drs. D. Eekman en drs. D. den Uyl,  arts-onderzoekers.
• De afdeling verricht ook wetenschappelijk onderzoek bij mensen met osteoporose: zo kunnen de nieuwste inzichten worden toegepast bij de behandeling van osteoporose. Overigens kan u ook gevraagd worden om deel te nemen aan een wetenschappelijk onderzoek; als u mee wilt doen zijn we daar blij mee. Als u, om wat voor redenen dan ook, niet mee wilt doen, heeft dat geen enkele consequentie voor uw behandeling.
• Binnen ons ziekenhuis is goede samenwerking met andere specialismen die van belang zijn bij de behandeling van osteoporose, onder andere met de afdeling  radiologie (prof.dr. C. van Kuyk), de afdeling endocrinologie (prof.dr. P. Lips), de afdeling  orthopedie (prof.dr. R.G. Pöll), de afdeling geriatrie (drs. O. de Vries, hoofd valpoli), en de afdeling chirurgie (dr W.P. Zuidema). 
• Bij alle patiënten wordt naast een BMD-meting, een bepaling van wervelhoogten verricht.
• Patiënten met zeer ernstige rugklachten op basis van osteoporose kunnen worden verwezen naar de chirurgie voor operatie aan de wervelkolom (kyfoplastiek), of door ons worden behandeld met dagelijkse injecties met parathormoon (PTH). 
• Verwijzing naar revalidatiearts als er sprake is van zit-, loop of slaapproblemen ten gevolge van rugklachten door osteoporose.
• Patiënten met een sterk verhoogde valneiging hebben ook meer kans op botbreuken, zij worden verwezen naar de valpoli (drs O. de Vries).
• Bij patiënten met bestaande osteoporose, die anti-osteoporose medicatie gebruiken, bestaat de mogelijkheid om de mate van botafbraak en botaanmaak en het effect hierop van de anti-osteoporose medicatie nauwkeurig te bepalen door het meten van merkstoffen voor botafbraak en botaanmaak (zogenaamde 'botmarkers') in het bloed en/of de urine.
• Het is de bedoeling één keer per jaar een symposium te organiseren voor patiënten: dat zal in het najaar van 2008 plaatsvinden.

Bereikbaarheid

Voor het maken van een afspraak , kunt u bellen met de polikliniek reumatologie, telefoonnummer 020 - 444 1122.

De secretaresse zal dan een afspraak voor u maken op de osteoporose-polikliniek van de afdeling reumatologie, die elke dinsdagochtend  en donderdagochtend plaats vindt. Hierbij is het heel belangrijk, dat u duidelijk aangeeft dat u voor het osteoporosespreekuur van de polikliniek reumatologie komt en niet voor het gewone reuma-spreekuur.