Vanaf september loopt VUmc-er Hester Velthuis stage in het Hôpital de la Pitié-Salpêtrière in Parijs. In dit uit de zeventiende eeuw stammende psychiatrische ziekenhuis hebben vele bekende namen gewerkt of gestudeerd, onder wie George de la Tourette, Pierre Marie en Sigmund Freud. Het is lange tijd het Europese centrum geweest voor onderzoek naar hysterie en dissociatieve aandoeningen. In Tracer vertelt Hester over haar belevenissen in dit Franse ziekenhuis.
Zoals velen van mijn medestudenten, heb ik besloten om de periode tussen het bachelor- en masterprogramma naar het buitenland te gaan. Het was mij snel duidelijk dat Parijs de stad is waar ik wel een jaar zou willen doorbrengen. Mijn grote interesse ligt bij de kinderpsychiatrie, dus startte ik mijn zoektocht naar een psychiatrie stageplek in deze wereldstad.
Kort nadat ik met lichte zenuwen het eindresultaat van mijn brief verstuurd had naar professor David Cohen, hoofd afdeling kinderpsychiatrie van het Hôpital de la Pitié-Salpêtrière, ontving ik een persoonlijke email dat ik van harte welkom was om mee te lopen op de afdeling en dat het team blij verrast was dat buitenlandse studenten geïnteresseerd waren in het Franse ziekenhuis. Een opmerking waardoor ik verrast was; 'weinig buitenlandse studenten geïnteresseerd?' Want als je je een beetje verdiept in de geschiedenis van de psychiatrie…
La Pitié-Salpêtrière omvat het gebouw waar in de zeventiende eeuw salpeter voor vuurwapens gemaakt werd. Zo'n honderd jaar later was La Salpêtrière een bejaardenhuis. En met Philippe Pinel als directeur in 1795 werd besloten de ketenen af te schaffen, kwam er onderscheid tussen somatische en geestelijke aandoeningen en werden geestesziekten gecategoriseerd. In La Salpêtrière is de moderne geneeskunde voor geesteszieken ontstaan door de alienisten van de Parijse ziekenhuizen. Later werden psychiatrische aandoeningen behandeld in psychiatrische ziekenhuizen, maar Heuyer, Michauz en Duché in La Salpêtrière wijdden zich aan de kinder- en jeugdpsychiatrie. In 1862 werd Charcot directeur en is daarbij een groot voorbeeld geweest voor zijn assistent Sigmund Freud, die hier vervolgens het effect van behandeling met hypnose bestudeerde.
Voor een ziekenhuis met zo'n fantastische geschiedenis is de oude salpeterfabriek een beetje in de vergetelheid geraakt. Ik ben echter vereerd dat ik mag stagelopen op een plek waar zoveel geniën gewerkt hebben. Tijdens mijn tijd daar hoop ik overigens niet alleen te leren over de geschiedenis, maar ook het heden en de toekomst van de Franse psychiatrie.
Hester Velthuis
hester.velthuis@gmail.com