Glucosemetingen sneller en betrouwbaarder door Point of Care Testing

Net als bij veel medische handelingen is de nauwkeurigheid van glucosemetingen van groot belang. En moet er niet te veel tijd zitten tussen bloed afnemen en eventueel medisch handelen. Bij VUmc bleek op dat vlak het nodige verbeterd te kunnen worden. Klinisch chemicus i.o. Annemieke Heijboer en analist John Otten vertellen over Point of Care Testing, dat nu bij VUmc wordt ingevoerd.

Tot nu toe lopen analisten door het hele ziekenhuis hun rondes. Het bloed dat zij bij de patiënten afnemen, gaat naar het laboratorium waar de metingen werden verricht. De periode tussen bloedprikken en de uitslag is soms wel anderhalf uur. Dat is een situatie waar niemand tevreden over is, vertelt Otten. "Want in het geval van teveel of te weinig glucose is onmiddellijk handelen gewenst."

Niet ideaal
Bovendien is deze procedure niet geschikt voor noodgevallen, bijvoorbeeld voor patiënten die niet tijdens de reguliere 'priktijden' op de zaal aanwezig zijn. Daarvoor zijn op de afdelingen een kleiner soort meters aanwezig. Maar aan deze metertjes kleven nadelen, legt Annemieke Heijboer uit. "Het belangrijkste is dat ze onnauwkeurig zijn met een mogelijke verkeerde uitslag tot gevolg. Een verkeerd beeld van het werkelijke glucosegehalte in het bloed, kan natuurlijk verstrekkende gevolgen hebben."
En dan was er nog het probleem van de administratieve verwerking van deze metingen. Otten: "Dat was zo omslachtig, dat ook daarin snel fouten ontstonden." Deze metertjes vormden dan ook een noodoplossing, waarnaar niettemin vaak moest worden uitgeweken. Geen ideale situatie dus, de afdelingsmeters noch de tijdrovende metingen door de analisten.
Heijboer is daarom op zoek gegaan naar alternatieven. Doel was een betrouwbare meter te vinden, die op de afdelingen gebruikt kan gaan worden. Dat zou de tijdrovende rondes door de analisten overbodig maken. Het zou bovendien een uiterst nauwkeurig apparaat moeten zijn, dat zo min mogelijk last heeft van storende factoren. Zo'n meter is nu gevonden. Heijboer: "Het grootste voordeel van deze meter is zijn betrouwbaarheid. Andere meters die we hebben uitgeprobeerd, gaven toch meer kans op schommelingen."

Appel
Binnen VUmc gaan alle afdelingen nu één voor één over op het meten op de afdelingen zelf, met dit nieuwe apparaat, door de verpleegkundigen. Otten: "Alle verpleegkundigen die glucosemetingen gaan doen, krijgen daarvoor van mij eerst een instructie. Als zij dat hebben doorlopen, krijgen zij een pasje met een barcode om de metingen te kunnen doen. Zij krijgen instructie met maximaal vijf mensen tegelijkertijd."
Hoewel de voordelen evident zijn, kleven er ook nadelen aan Point of Care Testing (POCT). De meting zelf is niet ingewikkeld, maar in de pré-analytische fase kan het nodige misgaan. "Stel dat een patiënt net een appel heeft gegeten, en zijn vingers zijn niet goed schoongemaakt voordat er geprikt wordt. Dan zit er glucose op de vinger, waardoor de meting niet waarheidsgetrouw is. Stel nou, dat die patiënt een te laag glucosegehalte in zijn bloed heeft, maar door deze meting lijkt het te hoog. Dan krijgt de patiënt insuline toegediend en kan daardoor in coma raken."
De metingen blijven overigens de verantwoordelijkheid van het laboratorium. Daarom zal Otten alle metingen volgen via de computer. Bij vreemde uitslagen of bij storingen kan hij onmiddellijk ingrijpen.

Pilot
Er heeft inmiddels een pilot gedraaid op drie afdelingen. Die is heel goed verlopen. Joyce Jansen is teamleider VHON, maar hiervoor werkzaam als teamleider bij oogheelkunde, waar de pilot onder meer draaide. "Verpleegkundigen zijn heel enthousiast. Het gemak waarmee de uitslag via een docking station onmiddellijk in het ziekenhuisinformatiesysteem wordt geregistreerd, maakt allerlei administratieve rompslomp uit het verleden overbodig. Alleen de teststripjes in het apparaat krijgen is wat priegelwerk. En we hopen dat patiënten snel een barcode krijgen, waardoor wij patiëntnummers niet meer hoeven intoetsen."
Jansen vindt het niet meer dan logisch dat de afdelingen zelf de glucosemetingen uitvoeren. "Diabeteszorg is patiëntenzorg; regelmatig bloedprikken is dus een taak die bij verpleegkundigen thuishoort."

Ellen Kleverlaan