Op 9 februari is het de laatste dag van kinderarts Thei Haumann in VUmc. Na 22 jaar neemt hij afscheid met een programma dat is opgebouwd uit drie onderwerpen die hem na aan het hart liggen: onderwijs, Afrika en de aanpak van kindermishandeling. Een beeldschone prent van zijn hand siert de uitnodiging. Respect en samenwerken zijn kernbegrippen voor Haumann.
Haumann is bijna 65 jaar en heeft er vrede mee om te stoppen met werken. "Niet dat ik het zat ben en ik zal ook de sfeer missen, het werk, de collegialiteit, de vriendschap, de kleur, de humor. Maar het is goed zo. Dan komt er ruimte voor de dingen die ik nog wil doen." Al lang geleden, nadat hij zonder diploma het seminarie had verlaten, trok hij een geheel eigen plan. Hij ging werken in fabrieken, doorliep de sociale academie, deed op eigen houtje staatsexamen en reisde door Afrika.
"Afrika raakt me, het totaal andere. De Afrikaan heeft een grote sociale vaardigheid en weet met weinig middelen en ondanks beperkingen het leven toch echt te leven. Ze tonen respect, nemen de tijd voor je en hebben je feilloos door. Daar heb ik veel van geleerd." Tijdens zijn reizen bezocht hij regelmatig lokale ziekenhuizen en daar groeide het besef dat hij tropengeneeskunde wilde doen. Zeven jaar werkte hij vervolgens in twee ziekenhuizen in Zambia en gaandeweg werd zijn verlangen om kinderarts te worden gevoed. "Dat wilde ik echt en het past ook het beste bij me. Maar ja, ik was inmiddels 42 - wie neemt je dan nog aan? Ik heb geluk gehad dat VU medisch centrum me een kans gaf."
Samenspraak
Haumann ging werken op de afdeling kindergeneeskunde en richtte zich vooral op patiëntenzorg en onderwijs. Hij is generalist temidden van deelspecialisten en dat is hem op het lijf geschreven. "Bij kinderen met complexe of aangeboren afwijkingen is het belangrijk dat een algemeen kinderarts het overzicht houdt. En de ouders en het kind begeleidt tijdens de multidisciplinaire behandeling, zodat iedereen weet waar hij aan toe is. Ik heb me daar altijd veel mee bezig gehouden."
Onderwijs was een andere passie, waar hij zijn creativiteit goed in kwijt kon. "Ik heb veel geleerd van de wederkerigheid, de omgang met studenten, co-assistenten, in samenspraak zijn. Het bevestigen van wat ze goed doen en met respect praten over de dingen die ze nog niet goed doen." Hij was onderwijscoördinator, gaf veel colleges en zette zich in voor de inrichting van de co-assistentfase. "Hoe begeleid en toets je een co zodat hij of zij het vak leert? Onderwijs doe je niet alleen. Je probeert iedereen van de vakgroep erbij te betrekken, ook ouders en kinderen tijdens onderwijs aan het bed. Als je dit in goede harmonie doet, werkt iedereen mee."
In balans
"Kindermishandeling moet professioneel worden aangepakt. Samen met anderen van onze werkgroep heb ik daar veel energie in gestoken. De structuur die we hebben bedacht, werkt. Mensen denken er aan. De aandacht daarvoor moet doorgaan. Niet alleen in Nederland. Als je wereldwijd kijkt naar kindsoldaten, naar kinderarbeid, naar seksueel geweld, dan denk ik: hoe kunnen we dat stoppen? Dat moet ophouden! Er moet ook iets gebeuren met het grote verschil tussen het westen en de derde wereld. Waarom hebben kinderen daar zoveel minder kans dan hier? Ik heb weinig principes, maar recht op een menswaardig bestaan en menselijkheid daar draait het toch om? Veel pretenties heb ik niet, maar als er zo nu en dan wat voor je voeten komt, doe je wat je kunt."
Haumann heeft veel contact met kinderartsen in Eritrea. In 1995 kwam hij daar voor het eerst op verzoek van Unicef en het contact is uitgegroeid tot een stichting die de kinderkliniek in Asmara ondersteunt. Gedurende zijn 22 jaar in VUmc deed Artsen zonder Grenzen vaak een beroep op hem. Hij werkte geregeld zes tot tien weken per jaar in Afrika.
"Het is een uitdaging om samen met de mensen daar er iets van te maken. En het houdt mijzelf ook in balans. Hier zijn we aan het verzamelen. Onze veiligheid lijkt erg te berusten op een hoop materie om ons heen. Als je niets te verliezen hebt, leef je vanuit een heel andere dimensie. Het is niet alleen maar ellende, er is ook veel vrolijkheid, humor en solidariteit. Ik wil het niet idealiseren, maar het is goed om te weten dat er ook zo'n heel andere wereld bestaat."
Wilma Mik