In onze hersenen is voortdurend sprake van interactie tussen gebieden die emoties verwerken en gebieden die het denkvermogen regelen. Maar hoe die wisselwerking er precies uitziet is onbekend. Psychiater Odile van den Heuvel van VUmc onderzoekt dit met behulp van magnetische hersenmanipulatie bij proefpersonen. Daarbij richt zij zich specifiek op mensen met een dwangneurose, bij wie de interactie tussen emotie en denkvermogen verstoord is.
Het onderzoek vindt plaats bij veertig patiënten met een dwangstoornis
(obsessieve-compulsieve stoornis) zoals smetvrees, en bij veertig gezonde
controlepersonen. Met gebruik van een magnetische spoel zal hun dorsale
hersengebied - dat het denkvermogen regelt - gestimuleerd of juist geremd
worden. Na een uur is de hersenactiviteit weer op het oorspronkelijke
niveau.
Het uitgangspunt van deze studie is dat ons denken wordt beïnvloed
door onze emoties. En dat we omgekeerd onze emoties kunnen bijsturen met
behulp van onze gedachten. We noemen dat emotieregulatie. Bij mensen met
een dwangneurose lijkt de emotieregulatie verstoord. Hun dorsale
hersengedeelte (denkvermogen) is minder actief dan bij gezonde personen en
het ventrale hersendeel (emotie) is veel actiever. De veelgebruikte
hypothese is dat de lagere activiteit in het dorsale hersendeel tot gevolg
heeft dat het ventrale gebied onvoldoende in toom wordt gehouden, waardoor
de patiënt zijn emoties niet goed kan bijsturen.
Om dit te toetsen wordt het dorsale hersengebied bij personen met een
dwangstoornis tijdelijk gestimuleerd. Direct na deze manipulatie voert de
proefpersoon een 'emotieregulatietaak' uit in een MRI-scanner, die de
hersenactiviteit meet. Een patiënt met smetvrees krijgt bijvoorbeeld
een plaatje van een vieze wc-bril te zien. Naar verwachting zal de
tijdelijk verhoogde dorsale activiteit voorkómen dat het ventrale
hersengebied op hol slaat. De patiënt kan als het ware zijn angst voor
de vieze wc-bril overwinnen doordat het dorsale bijsturingssysteem beter
functioneert. Andersom wordt de activiteit in het dorsale hersengebied bij
gezonde proefpersonen verlaagd, waardoor hun emotieregulatie naar
verwachting tijdelijk verstoord raakt.
Als blijkt dat magnetische stimulering van het dorsale hersengebied (denkvermogen) inderdaad leidt tot afremming van activiteit in het ventrale hersengebied (emotie), kan dat op termijn bijdragen aan nieuwe behandelvormen van dwangneurosen en andere psychiatrische stoornissen. Voor dit vernieuwende onderzoek ontving Odile van den Heuvel een VENI-subsidie van de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
Noot voor de redactie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de dienst communicatie van
VU medisch centrum, Caroline Arps (020) 444 3444, fax (020) 444 3450.
Persberichten van VU medisch centrum kunt u lezen op www.VUmc.nl.