Betrokken en zorgvuldig - Kennis maakt ons beter

theoretische achtergrond

Het perspectief op de zorg voor mensen met chronische ziekten, waaronder de ziekte van Alzheimer en andere typen dementie, is in de afgelopen decennia fundamenteel veranderd. Van een hoofdzakelijk medische benadering - met een focus op o.a. medisch-hygiŽnische problemen en het ontwikkelen van behandelingen om de ziekte te stabiliseren -, is de aandacht verschoven naar de chronische gevolgen van dementie en psychosociale aspecten - zoals begeleiding bij het accepteren van en omgaan met de ziekte in het dagelijks leven -, en uiteindelijk ook naar de kwaliteit van leven van de mensen met dementie.

Dit bredere perspectief heeft geleid tot nieuwe zorgdoelen en de ontwikkeling van een hele reeks nieuwe zorg- en behandelmethoden, die samengevat worden in termen als 'psychosociale', 'belevingsgerichte' en 'niet-medicamenteuze'  behandelingen.  Wat zij gemeen hebben is dat zij alle beogen mensen met dementie en hun verzorgers te helpen bij het omgaan met de praktische, emotionele en sociale gevolgen van dementie, zodat ontregelingen in gedrag, psychisch functioneren en stemming verminderen of worden voorkomen en zij een aanvaardbare kwaliteit van leven behouden.

Om de informatie op deze website overzichtelijk te presenteren hebben we gebruik gemaakt van een theoretisch kader: het Adaptatie-coping model (DrŲes et al., 2011; Finnema et al., 2000). Dit model, dat gebaseerd is op het stress-coping model van Lazarus en Folkman (1984) en Moos en Tsu (1977), onderscheidt zeven algemene adaptieve taken waarmee mensen met dementie te maken krijgen als gevolg van hun ziekte:

  • omgaan met de eigen beperkingen
  • handhaven van een emotioneel evenwicht 
  • behouden van een positief zelfbeeld
  • voorbereiden op een onzekere toekomst
  • omgaan met de nieuwe omgeving van dagopvang, verzorgings-/verpleeghuis en behandelingen
  • ontwikkelen van een adequate zorgrelatie met professionele zorgverleners
  • ontwikkelen en onderhouden van sociale relaties.

Volgens het adaptatie-coping model kunnen veel gedrags- en stemmingsontregelingen bij mensen met dementie - zoals depressief, angstig, agressief en opstandig gedrag, agitatie, dwalen, achterdochtig gedrag, wanen en hallucinaties - verklaard worden door de problemen die mensen hebben met het omgaan met deze adaptieve taken. Daarom zal het bieden van ondersteuning hierbij mensen helpen om een evenwicht te hervinden.
Op de website kunt u uit wetenschappelijk onderzoek gebleken effectieve zorg- en behandelingsmethoden vinden die mensen met dementie te ondersteunen bij het omgaan met de verschillende adaptieve taken.

Literatuur

  1. DrŲes RM. Insight in coping with dementia: listening to the voice of those who suffer from it. Aging Ment Health 2007;11(2):115-8.
  2. DrŲes R, van der Roest H, van Mierlo L, Meiland F. Memory problems in dementia: adaptation and coping strategies and psychosocial treatments. Expert Rev. Neurother. 2011;11 (12):1769-1782.
  3. DrŲes RM, Van Mierlo LD, Van der Roest HG, Meiland FJM. Focus and effectiveness of psychosocial interven-tions for people with dementia in institutional care settings from the perspective of coping with the disease. Non-pharmacological Therapies in Dementia 2010;1(2):139-161.
  4. Finnema E, Droes RM, Ribbe M, van Tilburg W. A review of psychosocial models in psychogeriatrics: implica-tions for care and research. Alzheimer Dis Assoc Disord 2000;14(2):68-80.
  5. Lazarus, R.S. & Folkman, S. Stress, appraisal, and coping. Springer Publ. Comp., New York, 1984.
  6. Moos, R.H. & Tsu, V.D. The crisis of physical illness: An overview. In: Coping with physical illness. R.H. Moos (ed.), Plenum Medical Book Company, New York/London, 1977.
  7. Moniz-Cook E, Manthorpe (eds). Psychosocial interventions in early stage dementia; a European evidence-based text (INTERDEM-network), Jessica Kingsley Publishers, London, UK, Dec, 2008. ISBN: 978-1-84310-683.
printen