Betrokken en zorgvuldig - Kennis maakt ons beter

Outreach

Kinderoncologie VUmc helpt kinderen met kanker in armere landen: het "Outreach"programma.

Sinds 1992 is er gestructureerde samenwerking met de kinderafdeling van de Universitas Gadjah Mada te Yogyakarta, Indonesië. Deze academische kinderkliniek is een top referentie ziekenhuis voor midden Java. Er komen daar dus ook veel kinderen met leukemie en andere vormen van kinderkanker. Maar een goed behandelprotocol was er niet. Daarom heeft de kinderoncologie van VU medisch centrum geholpen met de opzet daarvan, en met opleiding en training van kinderartsen, verpleegkundigen en laboratorium personeel.

Het Estellafonds heeft vanaf het begin veel morele en financiële steun gegeven. In 1998 werd de situatie moeilijker, vanwege de Aziatische financiële crisis. Dit noopte tot het opstellen van een nog economischer behandeling, met minder cytostatica, en daarom hopelijk ook minder bijwerkingen, terwijl toch een goede kans op genezing werd geboden. Het Wijaya Kusuma ALL protocol (WK-ALL 2000) werd opgezet na een experts meeting, waaraan kinderartsoncologen uit Nederland, Duitsland en de USA deelnamen, samen met een aantal Indonesische kinderartsen. Eveneens in 1998 besloot het Koningin Wilhelmina Fonds ter ere van haar 50 jarig jubileum om projecten in ontwikkelingslanden te gaan financieren. Het eerste project dat in dat programma werd opgenomen was Pediatric Oncology. Verbetering van diagnostiek en behandeling was het doel, en in de jaren daarna werd elk jaar een Seminar voor leken publiek georganiseerd, en aansluitend een driedaagse workshop voor artsen, verpleegkundigen en laboratorium personeel. Dit leidde tot samenwerking met meer academische klinieken in Indonesië. Inmiddels is ook wetenschappelijk onderzoek op gang gekomen, waarbij Nederlandse medische studenten, meest van de VU, maar ook van de UvA en uit Leiden, hun wetenschappelijke stage doen in het kader van promotie onderzoeken van een promovendus. Zo hebben er in de loop van de jaren sinds 1999 een dertigtal studenten een uiterst nuttige wetenschappelijke stage gedaan. Niet alleen in Yogakarta, maar ook in Medan, Semarang, Bandung, Surabaya, en Manado. Ook kwamen contacten verder in de regio tot stand, leidend tot samenwerking met Singapore en Kuala Lumpur, Maleisië.

Thans zijn nog 6 Indonesische promovendi betrokken bij dit programma. Hun onderwerpen zijn alle verbonden aan het behandelprotocol WK-ALL 2000. Enkelen van hen zijn met verbetering van de laboratorium diagnostiek bezig, anderen met de resultaten van de behandeling zelf. Daarbij is de vraag of een behandeling met eenvoudige middelen toch effectief is, en of de complicaties niet toch nog te zwaar zijn voor de lokale mogelijkheden om die succesvol op te vangen. Een apart probleem in veel ontwikkelingslanden is het feit dat lang niet alle patiënten in staat zijn om de twee jaar durende behandeling vol te houden, ook al kost het huidige protocol slechts ongeveer 1 Euro per dag, en worden veel van de medicijnen vergoed door het Estella fonds, de Stichting Medische Hulp Indonesië en anderen. Het 'compliance project' is dan ook heel belangrijk om de oorzaken van het opgeven van de behandeling te achterhalen, en maatregelen te nemen om die zoveel mogelijk te voorkomen. Het Outreach programma is thans internationaal herkend en erkend. Bijdragen op internationale congressen zijn vaak beloond met prijzen. Voor een programma zoals dit is frequent contact uiteraard heel belangrijk. Dit gebeurt vooral via e-mail, maar ook door regelmatig bezoek. Vanuit Nederland naar Indonesië is er een jaarlijkse delegatie voor nascholing in kinderoncologie. Cursussen hebben plaats gevonden in Yogyakarta, Medan, Manado, Semarang en Surabaya. Indonesische promovendi komen voor stages van 1 tot 3 maanden naar Nederland. Langzaam komt ook een bescheiden stroom congres abstracts en publicaties over ons outreach project tot stand.

Naast dit langlopende structurele project zijn er contacten met andere landen, zoals een kinderoncologie project in Malawi, en de kinderkliniek van het MOI Teaching and Referral Hospital in Eldoret, Kenia. De opgedane ervaring in Indonesië met een kosten-effectief leukemie protocol wordt intussen ook in andere landen toegepast, onder andere in Suriname, in de Filippijnen en in China.