Gendertransitie tweede fase: hormonale behandeling en sociale rolwisseling

U kunt starten met hormonale en sociale fase zodra de fase van verkenning en diagnostiek is afgerond (en is besloten dat u in behandeling komt bij het Genderteam).

In deze fase kunt u (als u dat wilt) starten met hormonen en gaat u steeds meer leven volgens uw wensgeslacht. De sociale fase duurt minimaal een jaar.

Over de sociale fase

Uiterlijk en gedrag
De buitenwereld gaat nu zien dat u verandert, bijvoorbeeld vanwege uw stem, lichaamshaar of borsten. Daarom gaat de hormonale transitie meestal samen met de sociale transitie: u gaat steeds meer leven volgens de genderrol die bij u past (voor zover u dat nog niet deed).

Uw genderrol
U neemt de tijd om te groeien in uw genderrol, uw directe omgeving op de hoogte te brengen en te ontdekken wat bij u past. Dit zorgt er tevens voor dat u steeds meer bent voorbereid op de vele keuzes die later in het transitietraject aan de orde komen, zoals genderbevestigende operaties.

Mastectomie?
In deze periode vinden in principe nog geen genderbevestigende operaties plaats. De enige eventuele uitzondering hierop is de mastectomie (borstverwijdering). Bijvoorbeeld omdat het voor sommige trans mannen/trans jongens lastig is om van rol te wisselen zolang de borsten erg zichtbaar zijn.  

Wilt u de mastectomie graag in deze fase al laten uitvoeren? Wellicht komt u hiervoor in aanmerking. Bespreek de mogelijkheden met uw psycholoog. Belangrijke voorwaarden zijn dat:

  • u al minimaal 6 maanden hormoonbehandeling heeft gehad (dit geldt als u 18 jaar of ouder bent) of minimaal 1 jaar hormoonbehandeling hebt gehad (dit geldt als je 16, 17 of 18 jaar bent)
  • uw behandelaars een positief advies geven.

Overweegt u een mastectomie maar wilt u geen hormonen gebruiken? Dan gaat het Genderteam daarover het gesprek met u aan. We kijken dan wat in uw specifieke situatie mogelijk en wenselijk is.

Ben je 16, 17 of 18 jaar, dan gaan je behandelaars onder meer na of je voldoende steun ondervindt in je omgeving, helemaal zeker bent van je keuzes en psychisch stevig genoeg in je schoenen staat om de operatie aan te kunnen. Zowel het Genderteam als de behandelaars van het Multidisciplinair Overleg (MDO) praten daarover mee.

Over de hormoonfase

Hormonen

U kunt (als u dat wilt) na afronding van de fase van verkenning en diagnostiek starten met hormonen. Mocht u al elders zijn gestart met de hormoonbehandeling, dan zetten wij dit (eventueel aangepast) met u door. U blijft de hormonen de rest van uw leven gebruiken.

Wel is belangrijk dat u goed heeft nagedacht over een eventuele kinderwens, voordat u met hormonen begint.

Lees meer in de volgende folders:

      Overigens zijn er ook mensen die overwegen om hun transitie zónder hormonen te doen. Wilt u daar meer over weten? Bespreek dat dan met uw behandelaars. Geen mens is hetzelfde; u maakt – in overleg met uw behandelaars - uw eigen keuzes

      Effecten van hormonen op het lichaam

      De hormonen zorgen ervoor dat uw lichaam zich aanpast aan uw gender /wensgeslacht. Toch zal niet alles veranderen. Lichamelijke veranderingen uit de pubertijd zijn in principe blijvend, zoals een lage stem, brede schouders of borsten. Sommige blijvende veranderingen zijn wel te behandelen:

      • Gelaatsontharing bij baardgroei
      • Mamma-augmentatie voor de verwijdering van borsten

      Lees meer over de effecten van de verschillende hormonen op uw lichaam in de folders:

      Anticonceptie

      De behandeling met hormonen vermindert de vruchtbaarheid, maar het werkt niet als anticonceptiemiddel. U zult dus aanvullende anticonceptie moeten gebruiken. Meer hierover leest u in de folder Anticonceptie voor trans mannen en non-binaire personen.

      Contact met de psycholoog

      Gedurende de hormonale en sociale fase heeft u regelmatig contact met uw psycholoog (in elk geval om de drie maanden). Deze contacten zijn niet vrijblijvend, want de psycholoog moet het behandelteam goed kunnen informeren en advies geven over vervolgstappen in uw transitietraject in de operatiefase. Indien mogelijk wordt de afspraak met de psycholoog op dezelfde dag gepland als de afspraak met de endocrinoloog.

      Contact met de endocrinoloog

      Gedurende de hormonale en sociale fase wordt nauwgezet gevolgd wat de effecten zijn van de hormoonbehandeling op uw lichaam en uw gezondheid. Daarvoor heeft u regelmatig een controleafspraak met de endocrinoloog of een andere arts (gynaecoloog of arts-assistent).

      De eerste afspraak

      Bij de eerste afspraak wordt er gekeken of de hormoonbehandeling van start kan gaan. Vooraf meet de doktersassistent uw bloeddruk en gewicht. Vervolgens doet de arts kort lichamelijk onderzoek. Daarvoor wordt u gevraagd om uw bovenkleding uit te trekken; uw ondergoed kunt u aanhouden. Ook wordt er bloed van u afgenomen voor het bloedonderzoek. Als er verder geen bezwaren zijn, kunt u nog dezelfde dag starten met de hormoonbehandeling.

      Controleafspraken

      U komt na 3, 9 en 12 maanden terug voor de controle. Na 9 maanden heeft u een afspraak met de verpleegkundig consulent. Het is mogelijk dat de endocrinoloog ook na 6 maanden een controleafspraak wil inplannen. Na het eerste jaar wordt de frequentie van de controleafspraken verminderd. Uiteindelijk komt u eens per 3 jaar op controle.

      Bloedonderzoek en metingen

      Bij de controles wordt ook bloed afgenomen. Het bloedonderzoek is belangrijk om na te gaan welke effecten de hormonen hebben op uw lever en andere organen. Ook is het nodig om de dosering voor het herhaalrecept van uw hormoonmedicatie vast te stellen. U krijgt pas een herhaalrecept nadat de effecten en eventuele bijwerkingen zijn onderzocht. Voor de bloedafname hoeft u niet nuchter te zijn.

      Voorafgaand aan elke afspraak meet de doktersassistent uw bloeddruk en gewicht en neemt uw pols op.

      Herhaalrecept

      Heeft u een herhaalrecept nodig? Dat kunt u aanvragen via Mijn Dossier of telefonisch via het secretariaat (020-444 0542). Kies in het belmenu voor ‘herhaalrecept aanvragen’, vervolgens voor ‘optie 1’ en dan ‘optie 2’. Als u uw naam, geboortedatum en het gewenste medicijn met dosering inspreekt, wordt dit zo snel mogelijk verwerkt. Het herhaalrecept wordt elektronisch verstuurd of gefaxt naar uw apotheek.

      Contact met andere disciplines

      In de hormonale en sociale fase wordt u ook verwezen naar andere specialisten van het Genderteam. Bijvoorbeeld naar de verpleegkundig consulent, om uitleg te krijgen over het innemen van medicijnen. Of naar de huidtherapeut voor ontharing, of de logopedist voor advies over uw stemgebruik.

      Logopedie

      Wilt u gebruik maken van een logopedist? Laat dat dan weten aan de verpleegkundig consulent. De verpleegkundig consulent kan u verwijzen naar een logopedist. Lees meer over logopedie voor vermannelijking en vervrouwelijking van de stem in deze folder.

      Gelaatsontharing

      Wilt u gelaatsontharing? Ook dat kunt u bespreken met de verpleegkundig consulent. In het consult kiest u dan in overleg een kliniek uit die is aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten (NVH). Het Genderteam stuurt vervolgens een brief naar uw zorgverzekeraar, zodat u in aanmerking kunt komen voor een vergoeding. Een kopie van die brief vindt u in Mijn Dossier.

      Twee weken daarna kunt u bij uw zorgverzekeraar een schriftelijke bevestiging opvragen van het akkoord op de vergoeding van de behandeling. Met deze bevestiging kunt u zelf de afspraken maken bij de gekozen huidtherapeut.

      Vergoeding extra behandelingen gelaat
      Blijkt het maximaal aantal behandelingen onvoldoende? Neem dan contact op met de verpleegkundig consulent van het Genderteam (een bel-afspraak of bericht via Mijn Dossier). De verpleegkundige consulent zorgt dan voor een verlenging. Het is mogelijk dat uw zorgverzekeraar extra informatie vraagt, zoals foto’s of een behandelplan. We adviseren u om aan die vraag te voldoen, zodat u de meeste kans heeft op een vergoeding van de extra behandelingen.

      Genitale ontharing bij vaginaplastiek

      Overweegt u een vaginaplastiek? Dan is het nodig om de schaamstreek (het genitaal) te laten ontharen. U kunt het ontharen van uw gelaat en genitaal bij dezelfde kliniek laten doen; het dient wel een kliniek te zijn waarmee het Genderteam een contract heeft. Bespreek dit met de verpleegkundig consulent van het Genderteam. Lees meer over genitale ontharing in deze folder.

      Afronding hormonale en sociale fase

      Gedurende deze fase bespreekt de psycholoog uw eventuele operatiewensen met u. Als de hormonale en sociale fase goed is afgerond, kunt u uw transitietraject desgewenst vervolgen met genderbevestigende operaties. Op voorwaarde dat uw (fysieke en mentale) gezondheid dat toelaat.

      Uw psycholoog bespreekt uw operatiewensen met het gehele team in het multidisciplinair overleg (MDO). Samen bekijken ze of u klaar bent voor de volgende fase. Dat overleg vindt plaats ergens tussen uw 9- en 12-maandenafspraak.

      Is het team van mening dat u klaar bent voor de operatiefase? Dan krijgt u op de 12-maanden afspraak bij de arts uw verwijzing voor de operatiefase. Overigens vindt deze afspraak om praktische redenen vaak wat later plaats dan exact 12 maanden na de start van de hormonale fase. Dat komt omdat het niet altijd lukt de afspraken elke 3 maanden in te plannen.