Lymfoom levensbedreigende complicatie bij vijftigplussers met coeliakie

28 maart 2007

Patiënten ouder dan vijftig bij wie coeliakie (een chronische ontsteking van de dunne darm ten gevolge van glutenovergevoeligheid) wordt vastgesteld lopen een grotere kans op een lymfoom (lymfklierkanker) als complicatie. Bij deze patiënten zouden dan ook standaard de T-cellen moeten worden onderzocht die verantwoordelijk zijn voor de afweer, maar onder bepaalde omstandigheden uitgroeien tot een kwaadaardig tumor. Als er sprake is van een lymfoom als complicatie van coeliakie dan is beenmergtransplantatie een werkzame therapie. Dit blijkt uit onderzoek van Abdul-Baqi Al-Toma die hier vandaag aan VU medisch centrum promoveert.

Refractaire coeliakie, dat wil zeggen coeliakie die niet reageert op een glutenvrij dieet, met afwijkende T-cellen is een complicatie die pas sinds vijf à zes jaar als zodanig bekend is. De meerderheid van deze patiënten sterft aan een lymfoom. In Nederland worden per jaar 1000 mensen met coeliakie gediagnosticeerd, waarvan 250 boven de vijftig jaar. Binnen deze laatste groep ontwikkelt 5 à 10% binnen 10 jaar na de diagnose coeliakie een lymfoom. Vroege identificatie van patiënten met een verhoogd risico zoals een dubbel HLA-DQ2gen  zou kunnen helpen bij de herkenning van een verhoogd risico op het ontwikkelen van deze ernstige complicatie. Overwogen moet worden microscopisch bioptonderzoek  en standaard DQ-typering toe te passen bij alle nieuwe coeliakiepatiënten welke worden gediagnosticeerd boven de vijftig jaar.

Refractaire coeliakie met afwijkende T-cellen was voorheen niet te behandelen. De klassieke immuunsuppressiva en steroïden hielpen niet. VUmc paste als eerste centrum in de wereld de therapie van autologe beenmergtransplantatie toe. Dit is herkend als een doorbraak (Pubmed: Blood 2007). Het is voor het eerst dat een lymfkliertumor in wording met behulp van hoge dosis chemotherapie met stamceltransplantatie voorkomen kan worden. Het onderzoek van Al Toma moet dan ook als een mijlpaal worden beschouwd bij de diagnostiek en behandeling van (refractaire) coeliakie zowel in Nederland als daarbuiten.

Coeliakie is een chronische ontsteking van de dunne darm bij mensen met specifieke erfelijkheidsachtergrond op basis van overgevoeligheidsreactie op gluten. De ziekte werd voorheen beschouwd als een onschuldige ziekte van kinderen. De laatste tien jaar is het besef gegroeid dat de meerderheid van de patiënten deze aandoening pas ontwikkelt boven de dertig jaar en ongeveer 20% zich presenteert boven de zestig. De groep die wordt gediagnosticeerd boven de vijftig jaar presenteert zich bij herhaling met een refractaire coeliakie met afwijkende T-cellen als voorstadium van een lymfoom.

Abdul Al-toma werd in 1963 geboren in Basra, Irak. In Irak was hij werkzaam als internist. Eind jaren '90 vluchtte hij naar Nederland. Hij behaalde in 2001 zijn Nederlands artsexamen in Utrecht en startte de opleiding Inwendige Geneeskunde opnieuw met voortgezette specialisatie als MDL- (Maag-Darm-Lever)arts. De laatste drie jaar deed hij naast zijn opleiding onderzoek.

Noot voor de redactie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de dienst communicatie van VU medisch centrum, Edith Krab (020) 444 3444, fax (020) 444 3450.

bron: Persbericht

printen