Betrokken en zorgvuldig - Kennis maakt ons beter

Soorten reuma

Vormen van reuma

Er zijn veel soorten reuma, zoals reumatoïde artritis, de ziekte van Bechterew en Systemische Lupus Erythematodes (SLE). Hier kunt u meer lezen over een aantal van deze reumavormen en de medisch specialisten die zich hier mee bezig houden.

Reumatoïde Artritis

 De meest voorkomende soort reuma is 'Reumatoïde Artritis' (RA), oftewel chronische gewrichtsreuma. RA komt bij 2 % van de Nederlandse bevolking voor en kan op elke leeftijd ontstaan, zelfs bij kinderen. De gewrichten van de handen en voeten doen bijna altijd mee, maar ook de andere gewrichten kunnen meedoen.
 
De klachten van pijn, zwelling en stijfheid van de gewrichten kunnen langzaam ontstaan maar soms ook vrij snel. Na een aantal jaren kan ook het kraakbeen in het gewricht slecht worden door de ontsteking. Soms moet er dan zelfs een kunstgewricht geplaatst worden in bijvoorbeeld de knie.

De ziekte reumatoïde artritis kan helaas niet helemaal weg gaan, maar is tegenwoordig wel goed te behandelen. Dit gebeurt met ontstekingsremmende pijnstillers, zoals diclofenac, ibuprofen of naprosyne. Als dit onvoldoende helpt kunnen er andere medicijnen bij gegeven worden zoals methotrexaat, sulfasalazine of prednison. Werken deze medicijnen ook niet sterk genoeg dan worden er vaak biologicals (anti-TNF) aan toegevoegd. Deze biologicals remmen de ontsteking in het lichaam en worden via infusen gegeven (zoals infliximab) of als onderhuidse injecties (zoals etanercept of adalimumab).

Het is belangrijk om RA vroeg op te sporen en snel te behandelen zodat de gewrichten de minste kans krijgen om kapot te gaan. Daarom vragen we de huisartsen ook om bij verdenking op een artritis (gewrichtsontsteking) de patiënten naar een reumatoloog te verwijzen.

In VU medisch centrum doen reumatologen veel onderzoek naar de vroege opsporing van reumatoïde artritis. Betrokken reumatologen zijn: dr J. van der Laken (onderzoek met PET-scan), dr D. van Schaardenburg (onderzoek naar de waarde van antistoffen in het bloed) en dr. R. van Vugt (maakt gebruik van echografie).

De ziekte van Bechterew

 De ziekte van Bechterew ('spondylitis ankylopoetica') is een vorm van reuma waarbij de ontsteking vooral in de ruggenwervels zit. De ziekte van Bechterew komt voor bij 1 % van de Nederlandse bevolking en vaker bij mannen dan bij vrouwen. De klachten beginnen vaak op jonge leeftijd, vaak vanaf het 20e levensjaar.

Bechterew geeft vaak rugpijn en een stijfheid van de rug die met name 's nachts het ergst is en afneemt in de ochtend na een tijdje bewegen. De pijn zit meestal in de onderrug en soms in de bil. Deze klachten kunnen weken aanhouden en soms weer een tijdje verdwijnen. Soms zit de pijn ook in de nek of ter hoogte van de borstkas. Door de ontsteking in de wervels kan de rug gaan verstijven en krom worden. De gewrichten waaronder de knieën, heupen of schouders kunnen ontsteken. Bij eenderde van de patiënten met de ziekte van Bechterew komt een oogontsteking van het regenboogvlies (een 'iridocyclitis' of 'uveitis anterior') voor.

De behandeling bestaat uit ontstekingsremmende pijnstillers. Als ook de gewrichten ontstoken zijn kan sulfasalazine worden gegeven. Helpt dit niet genoeg dan worden er vaak biologicals (anti-TNF) voorgeschreven. Deze biologicals remmen de ontsteking in het lichaam en ze worden in infusen gegeven (zoals infliximab) of als onderhuidse injecties (zoals etanercept of adalimumab).

In VU medisch centrum bestaat een Kenniscentrum voor de ziekte van Bechterew waar patiënten met deze ziekte uitgebreid worden gecontroleerd en de nieuwste behandelingen kunnen krijgen. Dr I.E. van der Horst-Bruinsma, reumatoloog, is gespecialiseerd in de ziekte van Bechterew.

Artritis psoriatica

 Artritis psoriatica is een reumatische ziekte waarbij mensen met psoriasis (een huidziekte) ook gewrichtsklachten krijgen. Vaak zit de ontsteking in een kniegewricht of de handen en voeten. Soms doet de rug mee net als bij de ziekte van Bechterew (dit heet dan Spondylarthropathie).

De behandeling bestaat uit ontstekingsremmende pijnstillers. Als slechts een gewricht ontstoken is kan een injectie in het gewricht met een ontstekingsremmend medicijn (kenacort) veel verlichting geven. Als dit onvoldoende helpt en als meerder gewrichten ontstoken zijn kan sulfasalazine, methotrexaat of leflunomide worden gegeven. Als na een aantal maanden blijkt dat deze geneesmiddelen ook niet genoeg helpen dan worden vaak biologicals, zoals TNF alfa blokkerende medicijnen voorgeschreven. Deze biologicals remmen de ontsteking in het lichaam en ze worden in infusen gegeven (bijvoorbeeld infliximab) of als onderhuidse injecties (bijvoorbeeld etanercept of adalimumab). Een aantal van de geneesmiddelen blijkt zowel op de psoriasis van de huid als op de gewrichtsontstekingen goed te werken, zoals methotrexaat, leflunomide en de TNF alfa blokkers.

SLE

Systemische Lupus Erythematodes (SLE) is een bindweefselziekte die meer bij (jonge) vrouwen voorkomt dan bij mannen en gepaard kan gaan met ontstekingen aan de gewrichten, huid, nieren en soms hart en longen.

Deze ziekte komt bij ongeveer 0,1 % van de Nederlanders voor en begint vaak met gewrichtsontstekingen, een bepaalde vorm van huiduitslag, blauwe vingers in de kou (fenomeen van Raynaud), of ernstige haaruitval. Als gevolg van de ziekte komen hart- en vaatziekten en botontkalking (osteoporose) vaker voor dan in de algemene bevolking.

Naast het vroeg vaststellen van SLE wordt in wetenschappelijk onderzoek de werking van nieuwe medicamenten, zogenaamde biologicals, onderzocht. Tevens wordt veel onderzoek gedaan naar het voorspellen van lange termijn complicaties en schade als gevolg van SLE. De VUmc-reumatologen die uitgebreide expertise van SLE hebben en de nieuwste behandelingsmogelijkheden onderzoeken, zijn dr. A.E. Voskuyl en dr. I.E.M. Bultink.

Sclerodermie

Sclerodermie, ook wel systemische sclerose genaamd, is een zeldzame autoimmuunziekte die gepaard gaat met een verharding van de huid en verbindweefseling van de inwendige organen, zoals de longen.

De ziekte begint vaak met blauwe vingers in de kou (fenomeen van Raynaud), verstrakking van de huid van de vingers en gelaat, en in een later fase kan ook kortademigheid voorkomen. Daarnaast kan een verhoogde druk optreden in de longvaten (pulmonale hypertensie).

Voor het vroeg opsporen van sclerodermie wordt onder andere gebruik gemaakt van nagelbed microscopie (ook wel capillairoscopie genoemd), een niet-pijnlijke methode waarbij de kleine bloedvaten van de vingers bekeken worden met een microscoop. Het uitvoeren van deze onderzoeksmethode is vooral voor patiënten met het fenomeen van Raynaud van belang. De nieuwste behandelingsmethoden bij sclerodermie worden in VUmc onderzocht, waaronder stamceltransplantatie. De behandeling van patiënten met pulmonale hypertensie vindt plaats samen met de longartsen, waarbij het VUmc een een landelijk erkend Kenniscentrum voor Pulmonale Hypertensie is.

In VU medisch centrum is dr. A.E. Voskuyl gespecialiseerd in het vroeg opsporen en behandelen van patiënten met sclerodermie.

Download voor meer informatie ook de patiëntenfolder 'Onderzoeken bij (vermoeden van) de ziekte Sclerodermie' .

Vasculitis

Vasculitis (vaatontsteking) is een auto-immuunziekte. Er zijn vele vormen van vasculitis, waaronder arteriitis temporalis, de ziekte van Wegener, microscopische polyangiitis, de ziekte van Churg-Strauss, de ziekte van Henoch-Schönlein,  en de ziekte van Behçet. Deze ziekten komen weinig voor en kunnen zich op allerlei wijze uiten, variërend van gewrichtsontstekingen, huidafwijkingen, zenuwuitval, en ontstekingen van organen als nieren, longen, hart, maagdarmkanaal.

Voor het vaststellen en de behandeling van deze ziekten is vaak de kennis van meerdere specialismen nodig, en veelal wordt gebruik gemaakt van de auto-immuunziekten polikliniek (link invoegen). Patiënten met de ziekte van Wegener en microscopische polyangiitis worden veelal behandeld in onderzoeksverband.

In VU medisch centrum heeft reumatoloog dr. A.E. Voskuyl veel ervaring en kennis van deze ziekten. De afdeling rematologie heeft een aparte polikliniek auto-imuunziekten .

Osteoporose

 Bij veel vormen van reuma is er ook een grotere kans op osteoporose ofwel botontkalking. Osteoporose is een veel voorkomende aandoening van het bot, die gekenmerkt wordt door vermindering van de botmassa en verslechtering van de kwaliteit van het bot, waardoor de kans op botbreuken toeneemt.

Osteoporose komt vooral vaak voor bij oudere vrouwen; bij naar schatting 40% van de 50-plussers treedt een botbreuk op, meestal na een val. Bij mannen en jongeren kan osteoporose echter ook voorkomen. Dit hangt dan meestal samen met een onderliggende ziekte ('secundaire osteoporose') en/of gebruik van medicijnen (bijvoorbeeld prednison). Binnen de reumatologie komt secundaire osteoporose vaak voor, bijvoorbeeld bij reumatoïde artritis, SLE en ziekte van Bechterew.

Reumatoloog prof.dr. W.F. Lems doet veel onderzoek naar de oorzaken en behandeling van osteoporose. VU medisch centrum heeft binnen de afdeling reumatologie een aparte polikliniek osteoporose .

printen