Slimme nieuwe strategieën voor behandelen leukemie

Bij acute myeloïde leukemie (AML) zijn in één patiënt verschillende typen leukemiecellen actief. Dat toont Costa Bachas voor het eerst aan met zijn promotieonderzoek bij VUmc. Chemotherapie doodt de ene soort cellen, maar de ziekte keert soms (agressiever) terug doordat een paar andere cellen zijn overgebleven die resistent zijn tegen chemotherapie. Bachas beveelt dan ook aan om de verschillende mutaties zo vroeg en goed mogelijk in kaart te brengen, zodat gerichte therapie mogelijk is en de overlevingskansen van kinderen met AML op termijn omhoog kunnen. Bachas promoveert 11 november bij VUmc.

Meer dan 90% van de kinderen met acute myeloïde leukemie (AML) herstelt in eerste instantie goed na chemotherapie. Echter bij circa 35% van de patiënten komt de ziekte terug (recidief). De respons op herhaalde chemotherapie is vervolgens erg slecht waardoor nu nog te vaak patiënten overlijden. 

Costa Bachas deed bij VUmc promotieonderzoek naar de kenmerken van leukemiecellen die de chemotherapie overleven en verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van een recidief. Het uiteindelijke doel is om het ontwikkelen van een recidief te voorkomen of als het recidief toch is ontstaan het gerichter en effectiever te behandelen. 

"Wij hebben gevonden, met behulp van DNA-analyse, dat de AML-cellen bij een recidief in veel gevallen verschillen van de leukemiecellen bij diagnose", zegt Bachas. Zo werden bijvoorbeeld in individuele patiënten zeer frequent andere genetische mutaties gevonden ten tijde van het recidief ten opzichte van de diagnose. Deze veranderingen in mutaties hadden een significante invloed op de overlevingskansen van de patiënten. 

"Het is dus heel belangrijk om niet alleen de mutatiestatus te bepalen bij de diagnose maar ook om die gedurende de therapie te blijven volgen", aldus Bachas. "Dit is onder andere van belang omdat bij het aantonen van een opkomende mutatie er sprake kan zijn van een aankomend recidief en de patiënt dus in een vroeg stadium zou moeten worden behandeld." Bovendien zouden voor de mutaties die we hebben gevonden, mogelijkheden zijn voor een doelgerichte therapie die specifiek aangrijpt in de mechanismen van de gemuteerde genen. 

Bachas viel op dat de cellen met deze mutaties vaak al bij diagnose aanwezig waren maar zijn gemist omdat ze maar in heel kleine aantallen aanwezig waren. Bachas: "Omdat ze wel verantwoordelijk kunnen zijn voor het vormen van het recidief, is het van groot belang om reeds bij diagnose de verschillende celtypen te identificeren." 

Bijschrift foto: De leukemie heeft bij diagnose al verschillende typen cellen met verschillende kenmerken zoals resistentie voor therapie en bepaalde mutaties. Dit is in de figuur aangegeven met drie kleuren, maar er kunnen in het echt veel meer verschillende celtypen aanwezig zijn. Door de therapie worden de meeste leukemiecellen gedood maar een kleine fractie overleeft de therapie en kan zorgen voor het ontwikkelen van een recidief.

Promovendus:  C. Bachas
Titel proefschrift:  Characterization of relapsed Acute Myeloid Leukemia
Promotor:  prof.dr. G.J.L. Kaspers
Copromotoren:  dr. J. Cloos, dr. G.J. Schuurhuis
Proefschrift: VU-DARE

Bron: Promotie