Slimme smartphone apps maakt onzichtbare gevolgen van MS zichtbaar
Op 6 mei 2026 promoveert Ka‑Hoo Lam op zijn proefschrift Digital biomarkers in multiple sclerosis. Zijn onderzoek laat zien dat de gewone smartphone – via typgedrag en digitale tests – betrouwbaar kan meten hoe het écht gaat met armfunctie, loopfunctie en cognitie van mensen met multiple sclerose (MS). Daarmee zet hij een belangrijke stap richting persoonlijke monitoring buiten de spreekkamer.
Centraal in het proefschrift staat het gebruik van de eigen smartphone als nieuw hulpmiddel om MS te volgen. Lam laat zien dat je hiermee op afstand, tijdens het normale dagelijks gebruik, metingen kunt doen zonder de inhoud van berichten op te slaan. Herhaald meten levert vergelijkbare uitkomsten op, wat betekent dat de metingen betrouwbaar zijn. De smartphone‑gegevens hangen duidelijk samen met belangrijke uitkomsten bij MS, vooral met armfunctie, loopfunctie en de snelheid waarmee iemand informatie verwerkt. Dat laat zien dat ze echt iets zeggen over het functioneren van mensen met MS. De grote meerwaarde is dat er bijna ongemerkt en veel vaker gemeten kan worden dan in de gewone zorg, bijvoorbeeld tijdens gewoon typen of een korte test thuis
De Apps
Mensen met MS gebruikten een jaar lang hun eigen smartphone. De app Neurokeys, verving het gewone toetsenbord. De app sloeg geen tekst op, maar mat alleen hoe iemand typte: hoe snel de toetsen achter elkaar werden ingedrukt, hoe vaak backspace werd gebruikt, hoe lang iemand pauzeerde na een leesteken en wat het algemene typritme was.
Met de app MS Sherpa, deden deelnemers digitale testen op hun telefoon. Zij maakten een geheugentest, een looptest van twee minuten en vulden vragenlijsten in. In dezelfde periode kregen zij in het ziekenhuis regelmatig onderzoeken, zoals MRI‑scans, de EDSS‑score (maat voor ernst van MS), looptesten en uitgebreide geheugentesten. Door alle gegevens uit de apps en uit het ziekenhuis met elkaar te vergelijken, kon Lam onderzoeken of de digitale metingen betrouwbaar en geldig waren, en of ze veranderingen in de tijd konden laten zien.
Metingen vergelijken
Zowel digitale als gewone testen laten schommelingen zien door factoren zoals stemming, vermoeidheid of leereffect. Dat noemen onderzoekers “ruis”. Om door die ruis heen te kijken, gebruikte Lam speciale rekenmodellen. Daarmee maakte hij uit alle losse smartphonemetingen per persoon één vloeiende lijn, met een duidelijke marge eromheen die aangeeft hoe zeker de schatting is. Zo werd goed zichtbaar dat veranderingen in armfunctie en loopvermogen met de smartphone betrouwbaar te volgen zijn, ook als traditionele testen zoals de EDSS of klassieke cognitietesten daarvoor te grof of te wisselend zijn.
Wat betekenen deze resultaten voor mensen met MS?
Voor mensen met MS betekent dit onderzoek dat hun dagelijks functioneren beter in beeld kan komen. Nu wordt vaak alleen tijdens een controlebezoek in het ziekenhuis gemeten hoe het gaat. Met de smartphone kun je veel vaker meten, waardoor er een doorlopend beeld ontstaat van hoe het gaat met denken, lopen en het gebruik van de armen. Kleine achteruitgang kan zo eerder worden opgemerkt, nog voordat er duidelijk zichtbare problemen zijn of de EDSS‑score merkbaar verandert.
De gegevens uit de smartphone kunnen het gesprek in de spreekkamer ondersteunen. Arts en patiënt kunnen samen naar echte meetgegevens kijken, die over langere tijd bij dezelfde persoon zijn verzameld. Zo kunnen beslissingen over behandeling meer gebaseerd worden op objectieve informatie. De metingen zijn bovendien weinig belastend: mensen typen toch al op hun telefoon, en korte tests kunnen thuis worden gedaan, op een moment dat het de patiënt uitkomt.
CONNECT‑MS: verder bouwen aan digitale zorg
In het vervolgonderzoek CONNECT‑MS wordt onderzocht hoe innovatieve meetmethoden, waaronder digitale tools, kunnen bijdragen aan betere monitoring en behandeling van mensen met MS. CONNECT‑MS bouwt voort op de inzichten uit de APPS MS‑studie, met als doel de zorg verder te personaliseren en nog beter aan te laten sluiten bij het dagelijks leven van mensen met MS.
Er kunnen nog deelnemers meedoen met dit onderzoek, meer informatie en aanmelden
De APPS MS‑studie, uitgevoerd vanuit het MS Centrum Amsterdam in samenwerking met Neurocast (NeuroKeys) en MS Sherpa, is gefinancierd door Health~Holland, Stichting MS Research en Biogen.
CONNECT‑MS studie wordt gefinancierd door Stichting MS Research.