Vrouwen hebben geen baard - Inspiratieavond over m/v verschillen in de zorg
Maandagavond 29 januari jl. organiseerden VU/VUmc de inspiratieavond 'Vrouwen hebben geen baard' en de ontvangst beloofde een warme avond. Op het programma stond Andrea Maier, hoogleraar gerontologie te Melbourne, auteur van het boek Eeuwig Houdbaar, en onderzoeker naar sarcopenie. In het kader van haar onderzoek vulden rijen vrouwen op frisse rode sokken vragenlijsten in over hun kennis over spiermassa en ze werden gemeten en gewogen. Andere inspirerende vrouwen zoals Sunny Bergman, filmmaker onder andere van Beperkt Houdbaar, en interventiecardioloog Yolande Appelman met oog voor het vrouwenhart stonden eveneens op het programma.
En dan een zaal vol geïnspireerde luisteraars, vooral vrouwen en een paar mannen, die ook meteen applaus kregen voor hun aanwezigheid. Zelf raak ik daarvan ongeïnspireerd, van zulk applaus, want waarom krijgen mannen altijd zo snel applaus, maar enfin. Mark Kramer, lid Raad van Bestuur VUmc, opende enthousiast de avond met een schitterend schilderij van een zogende vrouw met een volle, donkere, baard. Kramer vertelde aan de hand van het schilderij over het androgyn syndroom, en hoe deze vrouw met baard een mirakel is want ze kan meestal geen kinderen krijgen, zo werkt de natuur, er zijn twee soorten mensen, mannen en vrouwen. Ik moest denken aan het recente proefschrift van Tim van de Grift en eerder van Margriet van Heesch over intersexe en de consequenties van het in twee categorieën denken, en hoe mensen bij wie hun sekse zich anders heeft ontwikkeld daar minder bij gebaat zijn, maar nu vanavond ging het wel vooral over twee categorieën man, en vrouw. Kramer liet ook weten trots te zijn op de Regiegroep Gender en Gezondheid van VUmc en de twee ambassadrices daarvan in het programma.
Een fragment uit Bergman's documentaire Beperkt Houdbaar toonde een Amerikaanse arts die de filmmaker beoordeelde op de volgens hem noodzakelijke plastische chirurgie, inclusief chirurgie van de schaamlippen voor een Playboylook, en de daarmee gemoeide bedragen kwamen schaamteloos over zijn lippen. Op de vraag aan Maier over het schoonheidsideaal en of zij daar wel eens mee te maken heeft gehad liet ze weten dat dit gelukkig niet het geval was, dat ze niet geconfronteerd was met belemmeringen in haar loopbaan vanwege haar vrouw zijn, maar dat evolutionair gezien schoonheid belangrijk was voor aantrekkingskracht en de voortplanting dat zagen we immers ook in het dierenrijk.
Ik dacht aan Bergman's documentaireserie 'The Sunny Side of Sex', waarin ze seksualiteit in allerlei variaties uit alle windstreken op prachtige wijze in beeld brengt, en aan 'Sletvrees' over vrouwelijke seksualiteit. Bergman pareerde de evolutiebiologische argumenten van Maier met eveneens uit het dierenrijk geputte voorbeelden voor variatie, van homoseksualiteit tot een schoonheidsideaal bij mannetjesdieren. Maar met deze verhitte discussie in spierballentaal kwam helaas Maier's belangrijke boodschap voor vrouwen niet meer uit de verf, namelijk dat vrouwen graag minderlichaamsvet willen, maar dat ze vooral meer spiermassa zouden moeten hebben. Bijvoorbeeld omdat medicatie dan beter kan worden opgenomen. Ik moest denken aan de inleiding van Marloes Coenen, de Nederlandse drievoudig wereldkampioen mixed martial arts, afgelopen zaterdag tijdens het 70-jarig jubileumfeest van FNV Vrouw. Coenen sprak over haar vechtersmentaliteit, het plezier van fysiek sterk zijn, en tussen neus en lippen door vielen de onvrouwelijke woorden slaan, schoppen, en verwurging in 'de kooi'.
Vanaf 8 februari is The Last Fight, documentaire over Coenen, te zien in de bioscoop, reeds in première op IDFA. Maar een vrouw uit onze Vrouwenhebbengeenbaardzaal riep dat ze nu eindelijk weleens informatie wilde over hartziekten van dr. Appelman, de cardioloog, en dat ze zich ergerde aan de discussie. Een waar testosteron-moment, en voor mij een eye-opener. Had ik altijd gedacht dat vooral jonge studenten brutaal waren tegen docenten en sprekers, nu bleken vrouwen ouder dan ik van mening dat ze een spreker konden wegsturen als de inhoud ze niet beviel, en mijn twee categorieën leeftijds-hokjesgeest viel in duigen. Appelman, die in haar witte jas dokter zat te wezen hoewel ze eigenlijk ook wel weer eens een geïnspireerd jurkje aan had gewild, kreeg het woord over sekseverschillen in hart- en vaatziekten en hartziekten bij vrouwen. Ikzelf kreeg de vraag of de grote aantallen vrouwelijke studenten niet vanzelf zouden leiden tot grotere doorstroming van vrouwen naar hogere posities in de gezondheidszorg. Maar helaas, er is de glazen roltrap, waarbij de doorstroming van mannen naar hogere posities juist versnelt in de typische vrouwensectoren. Mannen worden leidinggevende en manager en dat heeft alles te maken met de beeldvorming over leiderschapskwaliteiten van mannen, die aan hen worden toegeschreven, en trouwens, mannen zijn het daarmee eens. Al met al een memorabele avond en ik heb nog maar één laatste boodschap. Als u wilt dat een avond over gender en gezondheid in goede banen blijft, zet dan nooit uw vrouwelijke publiek van tevoren op de weegschaal.
Petra Verdonk is UHD Participatie en Diversiteit bij de afd. Metamedica, lid van de Regiegroep Gender & Gezondheid, en secretaris van de Nederlandse Vereniging Gender & Gezondheid.
Over de sprekers
Linda Hakeboom is documentairemaker, presentatrice en journalist. Linda Hakeboom is bekend als presentatrice van het reisprogramma Trippers en voorheen ook het onderzoeksprogramma RamBam.
Sunny Bergman is documentairemaker en bekend van o.a. Beperkt houdbaar, een zoektocht door een wereld waar vrouwen na hun 35ste niet langer houdbaar zijn. Sunny Bergman gaat in op het dilemma van het streven naar gelijke kansen voor mannen en vrouwen in de zorgverlening en het verschil in behandeling die daarvoor nodig is.
Andrea Maier is internist en hoogleraar veroudering aan de VU en de Universiteit van Melbourne. Ze schreef Eeuwig houdbaar over het vraagstuk van de veroudering. Iedereen wil zo lang mogelijk gezond blijven. Maar hoe kunnen we onze levensduur verlengen zonder ziek te zijn? Om dit te bereiken moeten we radicaal onze leefstijl omgooien. Staat dit volgens Andrea Maier de aandacht voor vrouwen in de weg?
Yolande Appelman is interventiecardioloog in VUmc, met een focus op hart- en vaatziekten bij vrouwen en is trekker van de regiegroep Gender & Gezondheid VUmc. Zij bepleit dat er voorrang gegeven wordt aan gendersensitief gezondheidsonderzoek; een noodzakelijk inhaalslag. Wat is er volgens Yolande Appelman voor nodig om de gezondheidszorg beter af te stemmen op vrouwen?
Petra Verdonk is universitair hoofddocent bij de afdeling Metamedica VUmc. Zij is opgeleid als arbeid- en gezondheidspsycholoog, en gepromoveerd op gender in gezondheidseducatie. Zij is eveneens trekker van de regiegroep Gender & Gezondheid VUmc. Hoe kunnen we volgens Petra Verdonk in het maatschappelijke leven beter inspelen op de belangrijke momenten uit de levenscyclus van vrouwen?
Nathalie Baartman is cabaretier en columnist. Momenteel toert ze door Nederland met haar zesde cabaretprogramma Voest, over de terugkeer naar haar ouderlijk huis in Twente. "Mijn feminisme zit niet in het willen hebben van een topbaan, maar in rauw en oer willen zijn."
bron: Origineel